Ubistvo maloletnika zbog guske

„Od ubistva životinje do ubistva čoveka samo je jedan korak”, tvrdio je Tolstoj. Da život piše tragedije dokazao je slučaj Milana Kneževića (45) iz Silbaša koji je ubio maloletnog N. M. samo zbog toga što je vozač „fiće”, u kome se kao saputnik nalazio nesrećni mladić, pregazio gusku koja je pripadala osuđenom. Zločin je izvršen još 1998. godine. Knežević je nedavno osuđen po treći put, ovog puta na šest godina zatvora, a postoji mogućnost da se ova sudska agonija produži.

Sudsko veće Okružnog suda u Novom Sadu u presudi je navelo da je Knežević morao da bude svestan mogućnosti da mogu nastupiti smrtne posledice po nekog u automobilu u koji je gađao poluautomatskom puškom, čije je posedovanje inače zabranjeno za civile. Nije prihvaćena odbrana osuđenog da je hteo da opali metak u vazduh i tako zaplaši mladiće koji su pregazili njegovu gusku.

Teško je dokučiti kakav je bes obuzeo Kneževića kada je zbog guske odgovorio potezanjem vatrenog oružja. Domaći stručnjaci su već imali iskustva sa ubistvima izvršenim u afektu, odnosno, kako to zakon kaže, ubistvima namah ili ubistvima sa eventualnim umišljajem. Da li je reč o jednom ili o drugom, sud procenjuje na osnovu ličnosti izvršioca i (kratkog) protoka vremena između događaja koji je poslužio kao „okidač” tragedije i trenutka izvršenja zločina. 

Dr Dragiša Ranđelović, direktor Instituta za neuropsihijatrijske bolesti „Dr Laza Lazarević” u Beogradu, naglašava da ubistva u afektu uglavnom ne čine psihijatrijski bolesnici – ubistva koja oni čine najčešće su brutalna i bizarna.

– Ubistva na mah uglavnom čine osobe koje su sklone afektivnim reakcijama i koje, žargonski rečeno, imaju kratak fitilj i reaguju po principu „kratkog spoja”. Međutim, mi uvek moramo imati na umu da ne ubija afekat, već – oružje, i da u anamnezi većine slučajeva, koja su kvalifikovana kao ubistva u afektu, stoji podatak da je osoba kojoj je pao mrak na oči – posedovala oružje. Afekat može da utiče na umanjenje kontrole ponašanja i može da uzrokuje bitno smanjenu uračunljivost, ali za ubistvo je ipak potrebno oružje – kaže Ranđelović.

On objašnjava da osobe koje nose vatreno oružje imaju osećaj lažne sigurnosti koji olakšava afektivno reagovanje. Ranđelović primećuje da Englezi važe za velike ljubitelje životinja, ali da u njihovoj sudskoj praksi gotovo da nisu zabeleženi slučajevi ubistva zbog životinja.

Sudbine ubijenog sedamnaestogodišnjaka i po treći put osuđenog Kneževića ukrstile su se 28. jula 1998. godine u Silbašu. Željko Nikolić, Zoran Jovanović i maloletni N. M. su u ovom mestu kod Novog Sada pregazili vozilom gusku, čiji je vlasnik bio Knežević. Ogorčen, on seda u „golf” u kome se nalazila puška i kreće u poteru. U trenutku kada je primetio da „begunci” ubrzavaju, Knežević uzima pušku i puca u pravcu „fiće” sa razdaljine od oko 90 metara. Ispaljeni metak prošao je kroz glavu N. M., koji je sedeo na zadnjem sedištu automobila.

Prvom presudom 1999. godine Knežević je osuđen na 10 godina zatvora. Odlukom Vrhovnog suda suđenje je ponovljeno i 2001. godine on je osuđen na četiri godine i deset meseci zatvora zbog ubistva iz nehata. Dr Milan Škulić, profesor krivično-procesnog prava na Pravnom fakultetu u Beogradu, kaže da se na osnovu napisa iz štampe može zaključiti da je reč o ubistvu iz nehata ili o ubistvu sa eventualnim umišljajem.

– Budući da je doneta presuda i procenjeno da je reč o ubistvu sa eventualnim umišljajem, to znači da je osuđeni u trenutku kada je pucao u pravcu automobila bio svestan da samim tim što puca u tom pravcu može da ubije nekoga. On to možda nije hteo, ali je pristao na posledicu. Jednostavnije rečeno, pucao je, nije hteo da ubije, ali je smatrao da će pristati na posledice ako se to desi – objašnjava Škulić.

Za krivično delo ubistvo zaprećena je kazna od pet do 15 godina zatvora. U ovom slučaju je očigledno da je jedna od otežavajućih okolnosti to što je ubijen maloletnik, a druga da je stradao zbog – guske.

– Afekat, teorijski, može da bude olakšavajuća okolnost, ali u konkretnom slučaju postoji velika nesrazmera između onog što su učinili ubijeni i osuđeni – smatra Škulić.

Treća presuda doneta je deceniju posle izvršenog zločina. Suđenje se toliko odužilo, što je nesumnjivo povredilo porodicu žrtve, da je Knežević do danas mogao da izdrži prvu, i najstrožu, kaznu od deset godina zatvora.

– U Zakoniku o krivičnom postupku nema ograničenja koliko dugo može da traje krivični postupak. Ovaj zakon ne ograničava ni broj ukidanja presuda povodom žalbi. Novi Zakon o krivičnom postupku, koji još nije počeo da se primenjuje u tom delu, menja ovu odredbu. Po novom, kada drugostepeni sud ukine presudu prvi put, ona se jednom može vratiti na postupak prvostepenom sudu. Ali ako se presuda ukine drugi put, onda drugostepeni sud mora da presudi. Međutim, trenutno nema takvih ograničenja – objašnjava Škulić.