Marka u čast 125 godina čuvenog Teslinog pronalaska

Ove godine obeležava se 160 godina od rođenja našeg naučnika, inženjera i pronalazača, Nikole Tesle (Smiljan, 10. jul 1856 – Njujork, 7. januar 1943). U čast obeležavanja ovog jubileja, a i povodom 125 godina od patenta jednog od njegovih najčuvenijih izuma – oscilatornog transformatora za proizvodnju naizmenične struje visokog napona i visoke frekvencije, „Pošta Srbije” pustila je danas u opticaj prigodno izdanje pod nazivom „125 godina od patenta Teslinog transformatora”.

Ovo izdanje sadrži marku nominalne vrednosti 70 dinara, na kojoj je prikazan Teslin transformator sa ukomponovanim portretom slavnog naučnika u pozadini i plavom golubicom u letu. Autorka likovnog rešenja je Marina Kalezić, kreator maraka „Pošte Srbije”, a stručnu saradnju u realizaciji izdanja pružio je Muzej Nikole Tesle iz Beograda. Marku je, tehnikom višebojnog ofseta, u tiražu od 20.000 štampao Zavod za izradu novčanica i kovanog novca u Beogradu, a na šalterima pošta prodaje se u tabacima od po osam komada sa centralnom vinjetom. Prigodno izdanje sadrži i maksimum kartu i koverat sa takođe prigodnim motivima.

Nikola Tesla podario je čovečanstvu ogroman broj značajnih izuma koji su genijalnim rešenjima, univerzalnošću primene i pomeranjem mnogih naučnih i tehnoloških granica, izmenili sliku sveta oko nas.

Patent sa oscilatornog transformatora za proizvodnju naizmenične struje visokog napona i visoke frekvencije, danas širom sveta poznat kao „Teslin transformator” ili „Teslin kalem”, naš naučnik je dobio u SAD 23. juna 1891. godine pod brojem 454.622.

Svestan velikog značaja daljeg istraživanja i primene visokofrekventnih struja, Tesla je iste godine nastupio pred Američkim institutom elektroinženjera i na Kolumbija koledžu u Njujorku održao predavanje „Eksperimenti sa naizmeničnim strujama vrlo visoke frekvencije i njihova primena u veštačkom osvetljenju”, koje je imalo veliki odjek u svetu nauke. Tokom sledećih nekoliko godina naučnik je konstruisao različite tipove svog transformatora, pomoću kojih je, prvo stvarajući kontinualne visoko frekventne struje, mogao da dobije i prouči nove fizičke pojave. Svaki od njih je otvorio novo poglavlje u oblasti elektrotehnike. Svoje nove uređaje koristio je narednih godina za ispitivanje fiziološkog delovanja struja visoke frekvencije i njihove neškodljivosti za ljudski organizam, odnosno mogućnost lečenja tim strujama; osvetljenje u razređenim gasovima; zagrevanje čvrstih tela u brzopromenljivom magnetnom polju; prenos električne energije kroz neprovodnu sredinu. Ipak, uobičajeno mišljenje je da je najveći uticaj na nauku i industriju Tesla ostvario koristeći svoj oscilator za proizvodnju i prenos radio signala.

Teslin transformator je, u različitim modifikacijama, bio i ostao nezaobilazna naprava za ispitivanja u laboratorijama fizike, za stvaranje plazme, vatrenih lopti, loptastih munja, u akceleratorima i razbijačima čestica, u laserskoj tehnologiji, rentgenografiji, holografiji… Uz korišćenje savremenih materijala i elektronskih komponenti, Teslin transformator i danas nalazi primenu u različitim oblastima moderne industrije, medicine i popularne kulture.