​Eksplozivni moleban

Moleban koji je vladika Amfilohije održao na pravoslavnu Novu godinu po julijanskom kalendaru u hramu Hristovog vaskrsenja u Podgorici podseća na njegove reči na sahrani Zorana Đinđića u Hramu Svetog Save u Beogradu.

Mitropolit i predvodnik militantnog krila Srpske pravoslavne crkve, vladika Amfilohije, ponovo je pokazao da ne odustaje od svetovne politizacije koja ne samo da ruši sekularne temelje države već u kontinuitetu povlađuje nacionalističkoj desnici, a Srbiju gura na put kolizije sa susedima.

Nije ovo prvi put da porukom da je „priznanje Kosova izdaja” visoki dostojanstvenici crkve faktički potkopavaju briselski dijalog Beograda i Prištine – dobro upoznati da od Srbije niko i ne traži da prizna nezavisno Kosovo.

Odnosi mitropolita crnogorsko-primorskog sa državom u kojoj stoluje dobro su poznati, ali vladika koji je 1991. Arkana i njegovu paramilitarnu družinu blagoslovima i zdravicama ispraćao na ratište uporno ne propušta priliku da ratuje na nekim svojim frontovima.

Mnogo toga što on kaže pripisuje se srpskoj crkvi koja je u sukobu sa nepriznatom crnogorskom crkvom. Ali, imajući u vidu bliskost SPC-a državnom vrhu, pripisuje se i Srbiji. Što u ovim vremenima pojačanih tenzija u regionu svakako nije dobra vest.

Kada Amfilohije tvrdi da Crnu Goru drži „šačica kulaka koji su je opljačkali i obogatili se preko noći”, onda je to politička izjava. Od koje bi ova država na neki način morala da se ogradi. Država ćuti.

Kao što se nije na odgovarajući način ogradila od izjave patrijarha Irineja, date povodom zahteva Prištine da srpsku istorijsku, kulturnu i versku baštinu uvede u Unesko pod imenom države Kosovo. Tada je rekao da „ako dođe do sile, moramo učiniti sve da milom ili silom to vratimo”.

Takve pretnje silom duhovnog pastira pravoslavnih Srba nedvosmisleno stimulišu provokativnu ratobornost koja je, nažalost, u usponu. Nikako ne deluje da je crkva odvojena od države.

Patrijarh je znao i da pozove Srbe da „sruše BiH i da Republiku Srpsku pripoje Srbiji”. Novi prelazak crvene linije koja razdvaja sekularnu od teokratske države, crkvu od politike.

Crkva, čiji duhovnici znaju da pristalice laičke države nazivaju „sledbenicima satane”, propoveda svoje dogme koje prečesto zadiru u sferu svetovne politike. Vladika Amfilohije ne ograničava se samo na stanje u Crnoj Gori ili Srbiji. On kaže da novi svetski poredak može da se poredi sa krstaškim ratovima, inkvizicijom, Napoleonom, fašizmom, nacizmom, komunizmom.

Zar u svim tim sistemima, sem komunizma, pitam se, crkva nije imala važnu, čak odlučujuću ulogu? Onu koju vladika Amfilohije priželjkuje – a često i ostvaruje – za SPC u aktuelnim političkim i društvenim zbivanjima u Srbiji i regionu.

Prizivanje militantne prošlosti uvek je opasno, a u vremenima kada svuda oko nas varniči to je poslednja stvar koja će doprineti fizičkom i duhovnom miru naroda za koji se SPC moli Gospodu.