Osam vekova Žiče

U srcu svete srpske zemlje, u blizini Kraljeva, nalazi se manastir Žiča čija je izgradnja počela pre osam vekova blagodareći sinovima svetog Simeona Mirotočivog, osnivača dinastije Nemanjića. Sveti Sava i njegov brat kralj Stefan Prvovenčani (sveti Simon monah) podižu manastir Žiču i postavljaju temelj srpske duhovne i svetovne vlasti. Osnovan je s namerom da bude sedište Arhiepiskopije gde će se krunisati kraljevi i postavljati arhiepiskopi Srpske pravoslavne crkve.

Priroda u kojoj leži Žiča je ne samo lepa nego i bogata. Ekonomski razlozi da se tu osnuje Arhiepiskopija nisu bili manje presudni od razloga bezbednosti. Već samo ime Žiča govori o kraju koji je bogat žitom.

Najstariji istorijski izvori o Žiči su dve povelje Stefana i njegovog sina Radoslava, iz druge i treće decenije 13. veka, prepisane u 14. veku na zidove prolaza, ispod kule na ulazu u crkvu. Najveći deo Žičke povelje sadrži podatke o darovima u zemljišnom imanju. Mnogih od tih darova već odavno nema, uglavnom su uništeni u mnogobrojnim rušenjima i požarima manastira. Prvovenčani kralj je arhiepiskopskoj Žiči darovao 57 sela i zaselaka, što znači više hiljada hektara zemlje koje je nastanjivalo nekoliko hiljada ljudi, zemljoradnika i zanatlija. Uz plodnu zemlju u ravnici, Žiča je osnivačkom poveljom dobila osam planina sa 217 pastirskih porodica.

Velika manastirska crkva pripada tzv. Raškoj graditeljskoj školi. Predstavlja već potpuno sazreli arhitektonski prototip koji u tipološkom pogledu završava seriju spomenika formiranu od Crkve sv. Nikole u Kuršumliji, Đurđevih stupova i Studenice. Pored Velike manastirske crkve, tu su još zgrada Arhiepiskopije, Crkva svetih apostola, Crkva svetog Save, Grobljanska crkva i Kosturnica.

Danas Žiča slavi svoje postojanje tako što se uređuje, obnavlja i umiva. U njoj živi i radi oko 50 monahinja, nastavlja se tradicija bogate izdavačke delatnosti, ikonopisa, negovanje starih zanata. Svakodnevno je pohode mnogobrojni vernici i turisti.