Amerikanci restauriraju čuveni ruski avion

Zategnuti međudržavni odnosi, poput onih koji trenutno vladaju između SAD i Rusije, nikada nisu bili prepreka za vazduhoplovne entuzijaste. Dok ratna vazduhoplovstva dve supersile odmeravaju snage širom sveta, stručnjaci Vazduhoplovnog i svemirskog muzeja „Pima” u Tusonu, u Arizoni, rade na restauraciji slavnog ruskog aviona, i to iz vremena Drugog svetskog rata.

Reč je o „iljušinu Il-2”, jurišnom avionu poznatom i pod nazivom „šturmovik”, koji u vazduhoplovnoj istoriji zauzima važno mesto poput američkog bombardera B-17 „leteća tvrđava”.

Avion Crvene armije bio je opremljen snažnim topom, bombama i raketnim zrnima, pa je pojava ovog aviona u niskom letu izazivala paniku kod neprijateljskih vojnika. „Iljušin” je učestvovao u svim borbama na Istočnom frontu, od napada Trećeg rajha na SSSR do pada Berlina.

Iako je ukupno proizvedeno čak 36.000 aviona ovog tipa, do danas je sačuvano svega nekoliko primeraka. Direktor pomenutog muzeja Džejms Stem rekao je da je njihov primerak više od pola veka bio na dnu jednog jezera kod Sankt Peterburga, preneo je Bi-Bi-Si.

To područje, u vreme Drugog svetskog rata, bilo je poprište žestokih borbi oko Lenjingrada, kako se tada zvao ovaj grad koji je bio pod nemačkom opsadom od 1941. do 1944. godine. „Šturmovik” koji je sada nalazi u Arizoni oboren je pri probijanju blokade grada, a prema raspoloživim podacima dvočlana posada aviona je preživela. Početkom devedesetih godina prošlog veka olupina je izvađena iz jezera i bila je, imajući u vidu sve okolnosti, u prilično dobrom stanju. Njen centralni deo, oklopljeni segment trupa, zbog koga su ovaj avion nazivali i „letećim tenkom”, bio je sasvim prepoznatljiv. Krila i rep su bili izrađeni od drveta i istrulili su. Ostatke aviona kupio je jedan Amerikanac, a posle njegove smrti, porodica je odlučila da olupinu „iljušina” preda muzeju čiji stručnjaci sada rade na izgradnji drvenih delova i pripremaju avion za postavku. „Šturmovike” je koristila i Jugoslovenska armija u završnim operacijama za oslobođenje zemlje 1945. godine, uključujući proboj Sremskog fronta i uništavanje zaostalih kvislinških snaga. Savremeni avioni ove namene, bliskoj podršci snagama na zemlji, i danas su neophodni. Najpoznatiji među njima su direktni naslednik „šturmovika” „suhoj Su-25”, koji ruske snage koriste u Siriji u borbi protiv Islamske države, kao i iračka avijacija u Iraku protiv istog neprijatelja. Amerikanci već decenijama koriste jurišni avion A-10, kojima je u vreme NATO agresije na SR Jugoslaviju 1999. godine dejstvovano municijom sa osiromašenim uranijumom.