Protivnici „zavičajnog” slikarstva

Zrenjanin –  Da su aktuelna  dešavanja u srpskoj umetnosti sredinom 20. veka značajno uticala na  razvoj umetničkog života u Zrenjaninu i okolini govore dela najpre Živojina Turinskog, a onda Duška Vijatova i Milana Solarova. Moglo bi se reći da su oni bili začetnici novih ideja u našem slikarstvu. Njihove slike koje svedoče o umetničkom previranju jednog vremena odabrala je kustos Sunčica Lambić Fenjčev i postavila ih na izložbi koja je u zrenjaninskoj Savremenoj galeriji otvorena do 14. decembra.

Autorka kaže da izložba teži rasvetljavanju razvoja likovnog života u gradu tokom šezdesetih godina prošlog veka, razmatrajući umetničke pojave čiji su odjeci iz centra tadašnjeg umetničkog života u Srbiji – Beograda  stizali u vojvođansku sredinu i uticali na razvoj umetničkih shvatanja u jednoj lokalnoj sredini. Trojica umetnika poreklom iz Zrenjanina, prvi put svojim sugrađanima pokazala su radove još na izložbi u Narodnom muzeju Zrenjanin 1961. godine, a u organizaciji Savremene galerije Zrenjanin. Nakon te izložbe svaki od umetnika se razvija nezavisno jedan od drugog gradeći različite slikarske jezike. Svojim umetničkim, ali i pedagoškim delovanjem ovi stvaraoci su, svako na svoj način, omogućili uspostavljanje kontinuiteta sa predratnom modernom umetnošću, kao i prodor novih umetničkih tendencija tog vremena (enformel) u jednoj sredini izvan centra naklonjenoj na prvom mestu „zavičajnom” vojvođanskom slikarstvu. Posebna pažnja je posvećena delu Živojina Turinskog kao najznačajnijem za srpsku umetnost od trojice umetnika koji su predstavljeni na izložbi. Turinski je potekao iz sredine koja je bila opterećena kulturnim nasleđem ranijih generacija, u kojoj su promene stizale sporo i u ublaženom vidu.

– Postao je jedan od vodećih umetnika i teoretičara  svog vremena i to upravo u  pravcu koji je težio negaciji uvreženih slikarskih shvatanja – kaže autorka izložbe. Neke od prvih enformelističkih kompozicija Živojina Turinskog nastale su upravo u Umetničkoj koloniji Ečka iz koje je nastala i Savremena galerija u Zrenjaninu. Nakon prvog zajedničkog nastupa u Zrenjaninu, Turinski, Vijatov i Solarov su se, odselivši se iz Zrenjanina, nekoliko puta susretali u okupljanjima umetnika u Ečki. Zajedno su učestvovali 1964. i 1971. godine. Kad su se preselili iz Zrenjanina (Turinski u Beograd, Solarov u Novi Sad, Vijatov u Pančevo) nastavili su sa razvijanjem principa i ideja moderne umetnosti kroz kritička i teorijska razmatranja i pedagoške metode. Neizbrisiv trag u razvoju srpske umetnosti ima sveukupna delatnost Živojina Turinskog, a njegov teorijski i pedagoški rad kao profesora na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu uticao je na formiranje generacija umetnika.