Beograd vodili deca ustanika, doktori, arhitekte ...
Nezvanično važi za treću najjaču funkciju u našoj zemlji, posle funkcija predsednika i premijera Srbije. Na njoj su se mnogi kalili pre nego što su postajali ministri ili premijeri. Neke od njih Beograđani ne pamte po dobrom, nekih se uopšte i ne sećaju, ali ima i onih koji su žiteljima prestonice prirasli za srce zbog onoga što su u toku svog mandata ostavili našem glavnom gradu.
Poslednji koji je dobio priliku da se dokaže na čelu prestonice i da pokuša da bude jedan od omiljenih gradonačelnika Beograda je profesor dr Zoran Radojičić. On je ove nedelje dobio čast da uđe na spisak koji je počeo da se formira maja daleke 1839. godine. Tada je za prvog čelnika Beograda imenovan Ilija Čarapić, sin čuvenog ustanika Vase Čarapića. Mlađi Čarapić se na čelu Beograda zadržao nešto više od godinu dana, kada ga je na toj funkciji nasledio Miloš Bogićević, sin ustanika Antonija Bogićevića. Njegov mandat trajao je još kraće, svega četiri meseca.
Posle dece ustanika kormilo Beograda preuzeo je Mladen Žujović, otac čuvenog srpskog geologa Jovana Žujovića. Stariji Žujović Beograd je vodio do kraja 1841.
Ali, posle ovog trojca na čelu Beograda, usledila je pauza od oko 15 godina, koliko nije postojala funkcija koja je pandan današnjem gradonačelniku. Tek 1855. za novog čelnika prestonice Srbije imenovan je Stojan Delimirković, ali opet su do polovine šezdesetih godina 19. veka usledili prekidi u imenovanju. U drugoj polovini te decenije, za manje od pet godina Beograd je imao čak sedam gradonačelnika. U doba čestih imenovanja i smenjivanja, naš glavni grad dobio je moderno zdanje Narodnog pozorišta i prvi urbanistički plan koji je izradio Emilijan Josimović.
Prva nešto značajnija duža gradonačelnička era bila je od marta 1872. do avgusta 1878. kada je prvi čovek Beograda bio Dimitrije Popović. Ubrzo posle njega, skoro punih pet godina gradom je upravljao Živko Karabiberović u čijoj eri je krenula gradnja Glavne železničke stanice, železničkog mosta preko Save i prve srpske pruge od Beograda ka Nišu.
Jedan lekar, kao što je to danas Zoran Radojičić, na čelo prestonice došao je u leto 1884. To je bio prvi naš školovani hirurg Vladan Đorđević. Njegov mandat obeležilo je ubrzano pretvaranje varoši u moderan evropski grad. U to doba u Beogradu se uređuju vodovod i kanalizacija, a iz prestonice srpske kraljevine sa tek izgrađene Glavne železničke stanice krenuo je prvi voz.
Najduži i najplodonosniji mandat imao je, svakako, Branko Pešić, gradonačelnik po čijim rezultatima se meri uspeh svakog njegovog naslednika
Period od druge polovine osamdesetih 19. veka do prvih godina 20. veka obeležili su i gradonačelnici koji su posle ove visoke funkcije u glavnom gradu napredovali do visokih funkcija u državi. Jedno od tih imena je i Mihailo Bogićević koji je u visokoj državnoj politici bio i ministar građevinarstva, a osim toga on je bio i sin jednog od prvih čelnika Beograda Miloša Bogićevića. Svakako najznačajnije ime među njima je Nikola Pašić koji je u nekoliko navrata bio predsednik vlade.
U doba Karađorđevića, od 1910. do 1914. Beograd je vodio i Ljubomir Davidović, osnivač Demokratske stranke, a poslednji čelnik prestonice pre okupacije u Prvom svetskom ratu bio je Đorđe Nestorović.
Pandani funkciji koju danas poznajemo kao gradonačelnik Beograda ranije su bile funkcije predsednika beogradske opštine i predsednika Skupštine grada
Era relativno kratkih mandata na funkciji prvog čoveka prestonice ponovo je bila praksa posle rata od 1919. do 1926. Ovaj period ostao je upamćen i po mandatu Filipa Filipovića koji je na toj funkciji ostao svega nekoliko dana. Kako je ostalo zabeleženo, on je vođenje grada trebalo da preuzme kao predstavnik komunista koji su pobedili na izborima, ali mu nije dozvoljeno.
Prvi nešto duži mandat posle rata imao je Kosta Kumanudi u čije doba je odlučeno da stalna adresa „Pobednika” bude Beogradska tvrđava.
U međuratnom periodu Beograd je više od četiri i po godine vodio i jedan od najpoznatijih gradonačelnika u istoriji našeg glavnog grada – industrijalac Vlada Ilić. U njegovoj eri prestonica Kraljevine Jugoslavije dobila je zoo-vrt, palatu „Albanija”, Staro sajmište, velelepni Most kralja Aleksandra, Most kralja Petra Drugog, Glavnu poštu, Spomenik neznanom junaku na Avali... Na sajmu na levoj obali Save 1938. glavni grad Kraljevine Jugoslavije se prvi put sreo sa televizijom.
Posle ovog ubrzanog razvoja i dolaska novih moda u Beograd, usledila je nacistička okupacija i jedno od najmračnijh gradonačelnikovanja. Na čelu prestonice u to doba bio je Dragi Jovanović. On je Beograd, kao bliski saradnik okupatora, vodio od 1941. do oktobra 1944. Pobegao je u toku oslobođenja, ali je ubrzo uhvaćen i pogubljen.
U posleratnoj komunističkoj Jugoslaviji usledilo je doba nešto dužih i stabilnijih mandata. Od 1947. do 1951. grad je vodio Ninko Petrović kada je na močvarnom tlu počelo uzdizanje Novog Beograda. Najduži i najplodonosniji mandat imao je, svakako, Branko Pešić, gradonačelnik po čijim rezultatima se meri uspeh svakog njegovog naslednika. Jer kada se prošeta samo širim centrom Beograda i kada se pogledaju „Gazela”, Terazijski tunel, Mostarska petlja glavna asocijacija je upravo Pešić.
Posle njega je došao Živorad Kovačević u čije doba je Beograd dobio novo obeležje – kongresni „Sava centar”. Nekoliko godina uoči raspada SFRJ za kormilom Beograda bio je Aleksandar Bakočević u čijoj eri je Knez Mihailova pretvorena u pešačku zonu.
Krajem 20. veka na čelo Beograda došla je prvi put i žena. To je bila dr Slobodanka Gruden u čije vreme se gradila stanica prva savremena podzemna železnička stanica u zemlji „Vukov spomenik”. Slobodanka Gruden nije imala nimalo lak zadatak jer je prestonicu preuzela kada su našoj zemlji uvedene međunarodne sankcije i kada je vladala hiperinflacija.
Poslednjih godina minulog veka i početkom 21. stoleća opet su u modi bile česte smene gradonačelnika i statusi v. d. gradonačelnika. Tih godina Beograd su vodili Zoran Đinđić, potonji premijer, Vojislav Mihailović, unuk Draže Mihailovića, Milan St. Protić, praunuk političara Stojana Protića...
Ubrzo posle njega na vodeću gradsku funkciju imenovana je druga žena u istoriji Radmila Hrustanović. Ona je glavni grad vodila od 2001. do 2004. kada je na direktnim izborima za gradonačelnika izglasan Nenad Bogdanović. Zbog njegove iznenadne smrti usledio je novi period v. d. statusa do izbora Dragan Đilasa koji je Beogradom upravljao od 2008. do 2013. kada je Beograd dobio savremene tramvaje, preuređeni Bulevar kralja Aleksandra, ali i posle mnogo godina novo obeležje – Most na Adi.
Đilasa je nasledio Siniša Mali. U njegovoj eri Beogradom su protutnjali prvi elektrobusi, počelo je širenje pešačke zone, a oronule fasade u centru su posle mnogo godina zasijale. Kao i neki njegovi prethodnici, i Mali je iz gradske fotelje potom otišao u državnu.
Dugi mandati i povratak na čelo grada
Po dugim mandatima ostali su upamćeni Branko Pešić, koji je Beograd vodio deset godina i njegov naslednik Živorad Kovačević, koji je na čelu grada bio osam godina. Ali, osim nekoliko gradonačelnika koji su bez prekida ulazili u novi mandat, ima i više njih koji su sa ove funkcije odlazili pa se na nju vraćali – Gligorije Jovanović, Živko Karabiberović, Nikola Pašić, Mihailo Bogićević, Nikola Stevanović, Kosta Glavinić, Mihailo Marjanović i Đurica Jojkić. Čak dva puta na čelnu gradsku funkciju vraćao se Milovan Marinković.
Po tri puta Nikola, Kosta i Mihailo
Najčuvenije ime među čelnicima Beograda je Branko, ali kada je reč o najučestalijem imenu prvog čoveka našeg glavnog grada, situacija je drugačija. Na čelu grada najčešće su se nalazili Nikola (Stevanović, Pašić, Stamenković), Kosta (Jovanović, Glavinić, Kumanudi) i Mihailo (Terzibašić, Bogićević, Marjanović). Ovom spisku doprineo je i novi gradonačelnik. Imenovanjem Radojičića prestonica je dobila trećeg Zorana na čelu. Pre njega to su bili demokrate Zoran Đinđić i Zoran Alimpić.
Подели ову вест
Komentar uspešno dodat!
Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.
