Arheološka mapa severa Srbije

Subotica – Svakog jutra grupa stručnjaka arheologa „rasporedi” se po terenu u okolini Sente i istražuju ga korak po korak otkrivajući tragove lokaliteta i nekadašnjih kultura. Dnevno se prevaljuje i po desetak kilometara, a svi, kako poznati tako i novi lokaliteti, detaljno se označavaju na digitalnoj karti i beleže važni podaci.

Ovaj gotovo pionirski posao predvodi arheolog dr Neda Mirković Marić iz Međuopštinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture u Subotici i reč je o projektu „Arheološka mapa severne Bačke”. Mapa obuhvata šest opština koje pokriva delatnost Zavoda, a gde su osim Subotice još i Bačka Topola, Mali Iđoš, Senta, Ada, Mol i Kanjiža.

„Ova oblast veoma je bogata arheološkim lokalitetima i ima dugu istoriju arheoloških istraživanja. Sada se javila potreba da se informacije objedine, sistematizuju i dopune kako bismo dobili kompletnu arheološku sliku oblasti. Projekat ’Arheološke mape’ pokrenut je prošle godine i radi se o kompleksnom projektu koji obuhvata reviziju dokumentacije i podataka o poznatim nalazištima, istraživanje istorijskih mapa, analizu toponima, aero-fotografije područja, kao i digitalizovanje i analizu topografskih, geoloških i pedoloških mapa, a zatim i detaljnu površinsku prospekciju terena, odnosno utvrđuje se stanje ugroženosti arheoloških nalazišta i koje mere treba preduzeti radi utvrđivanja i pravne zaštite”, objašnjava za „Politiku” rukovodilac projekta dr Neda Mirković Marić.

Krajnji cilj ovog za sada mukotrpnog terenskog rada jeste da se arheološki lokaliteti od građana i zainteresovanih nađu na „klik” udaljenosti, odnosno da podaci budu u digitalnoj formi, za početak na CD-u, a kasnije verovatno i na internetu. Takođe, ovi podaci su i važan doprinos arheološkoj mapi Srbije koja se već decenijama radi.

„Naučnom obradom podataka o lokalitetima na terenu moći ćemo da saznamo obrasce naseljavanja, kretanje zajednica ljudi na ovoj teritoriji, kako i zbog čega su birali određena staništa”, kaže u razgovoru za „Politiku” Neda Mirković Marić, dodajući da beleženje svakog detalja na terenu omogućava i stvaranje šire slike o čitavom području severne Bačke. Krhotine grnčarije na koje nailaze kao i drugi površinski arheološki nalazi, arheolozima govore o periodu iz koga potiču, o načinu života u to vreme, o funkciji nađenih objekata. Ovi najčešće prisutni nalazi ponekad nose i neočekivani zapis poput otiska prsta stvaraoca.

Ministarstvo kulture je i prošle i ove godine finansijski pomoglo izradu arheološke mape severa zemlje i do sada je obrađena teritorija opštine Kanjiža na kojoj je zabeleženo 214 lokaliteta, a tokom oktobra ove godine nastavljen je posao na teritoriji Sente i tu je do sada zabeleženo 72 lokaliteta, a Mirković Marić kaže da očekuju da zabeleže veći broj nalazišta naročito iz doba kereške kulture, kao neke vrste severnog pandana starčevačkoj kulturi.

Arheološka mapa trebala bi da pomogne i popularizaciji lokaliteta, odnosno arheologije i potrebi da ih i lokalne zajednice prihvate. Mirković Marić navodi da će pripremiti publikaciju kao i radionice za decu, publiku i stručnjake. „Ideja je da kroz predavanja, radionice i arheološke rute, uvidom u lokalitete kroz virtuelne ture, kroz pokušaje rekonstrukcije tamo gde je to moguće, uz nešto mašte približimo važnost lokaliteta/arheologije i damo lokalnoj zajednici razlog zašto da čuva arheološko nasleđe”, kaže sagovornica „Politike”.

Stručnjaci Međuopštinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture u izradi „Arheološke mape severne Bačke” sarađuju sa gradskim muzejima u Subotici i Senti, Narodnim muzejom u Beogradu i Balkanološkim institutom SANU.