Kuća Petronijevića dobila mesto u kulturnom nasleđu

Višespratna zgrada u Ulici kneza Miloša 19 osmišljena u akademskom stilu i sa fasadom kojom dominiraju elementi secesije proglašena je spomenikom kulture, juče na sednici vlade. Objekat je projektovan 1922. godine kao stambeno-poslovna zgrada za dr Miloša Petronijevića, šefa Narodne banke za stranu korespondenciju.

Zgradu je projektovao arhitekta Nikola Nestorović, prvenstveno za porodicu Petronijević, uz stanove i dućane za rentiranje. Prateći oblik parcele Nestorović je na gotovo celoj površini projektovao zgradu simetrične osnove sa jednim centralnim svetlarnikom i po dva bočna sa svake strane.

– Kao kod većine objekata u Beogradu tog vremena, u prizemlju su smešteni dućani, na mezaninu (međusprat) dva biroa i dva mala stana, a na preostale tri etaže po dva velika stana. Na mansardi je bio jedan stan i tavanski prostor – kažu u Zavodu za zaštitu spomenika kulture grada Beograda.

Ovaj spomenik kulture poseduje arhitektonsko-urbanističku vrednost kao važan deo stvaralačkog opusa arhitekte Nikole Nestorovića, ali i kulturno-istorijsku vrednost s obzirom na to da baštini sećanje na tri veoma značajne srpske porodice koje su učestvovale u stvaranju i definisanju srpske moderne države. To su porodice Petronijević, Piroćanac i Jurišić-Šturm.

Miloš Petronijević bio je sin Milana Petronijevića (1831–1914), kneževskog poslanika u Carigradu i Berlinu, i unuk Avrama Petronijevića, (1791–1852), ministra inostranih dela Kneževine Srbije.

– Milan Petronijević, Milošev otac, ženio se dva puta. Prvi put Kleopatrom Karađorđević, Karađorđevom unukom, sa kojom nije imao dece, a drugi put Jelisavetom, unukom vojvode Pavla Cukića.

Miloš se oženio ćerkom Milana Piroćanca, predsednika Ministarskog saveta – objašnjava Katarina Veljković, potomak porodice Petronijević. Ona je i osnivač Udruženja „Stare kuće Srbije”.

Prema nekim podacima, sestra Milana Piroćanca se udala za Pavla Jurišića Šturma, čuvenog generala i jednog od velikih vojskovođa iz Prvog svetskog rata. Na taj način su ove tri porodice povezane.

Udruženje Kuća Petronijevića, spomen-dom ovih velikih porodica, u svom fundusu ima veliki broj originalnih dokumenata, originalnih umetničkih dela, onovremenog nameštaja, upotrebnih predmeta koji su dostupni javnosti na uvid posredstvom izložbi, organizovanih predavanja, publikacija i seminara.

Bogato ukrašena fasada

Kuća Petronijevića, kako objašnjavaju u Zavodu za zaštitu spomenika kulture grada Beograda, ima rustično prizemlje i međusprat, dok su spratovi urađeni uz obilje secesijske plastike. Plastični biljni, uglavnom cvetni ukras na fasadi u vidu girlandi i kartuša (ornament u obliku medaljona), kao i balkonske ograde od kovanog gvožđa predstavljaju tipične elemente dekorativnog jezika secesije. Trostrani istureni prozori glavne fasade obuhvataju tri sprata koje po horizontali povezuju polukružni balkoni. Zona prizemlja je poslovne namene i osmišljena je u vidu izloga sa centralno postavljenim glavnim ulazom naglašenim stubovima i dekorativnim plastikom.