Krsna slava

Krsna slava (slava, krsno ime) predstavlja ritual posvećen nekom hrišćanskom svecu za koga porodica veruje da je njen zaštitnik i davalac blagostanja. Proslavljanje sveca zaštitnika praktikuje većina pravoslavnih hrišćanskih porodica na teritoriji Srbije kao značajan porodični praznik u kojem učestvuju pojedinačne porodice i njihovi gosti – članovi šireg srodstva, susedi, prijatelji. Srbi doživljavaju slavu kao način iskazivanja nacionalnog identiteta i oni su nosioci ove tradicije, ali proslavljanje porodičnog sveca zaštitnika praktikuju i pravoslavne hrišćanske porodice još nekih etničkih zajednica u Srbiji.

U domu porodice se na dan slave tokom obavljanja rituala pali slavska sveća, čita molitva „Oče naš” i obavlja ritualno sečenje slavskog kolača – koji obavezno ima utisnut simbol IS HS NI KA – tako što se preliva vinom, seče u obliku krsta, zatim se okreće i lomi na četiri dela uz podizanje uvis. Tokom rituala izgovaraju se zahvalnosti svecu i molitve za blagostanje.

Ritualno sečenje kolača obavljaju članovi porodice u svom domu, ali je, s druge strane, uobičajena praksa i da se slavski kolač nosi u crkvu, a u nekim porodicama sveštenik dolazi u kuću da seče slavski kolač. Važan deo proslavljanja sveca zaštitnika je slavska gozba koja okuplja porodicu i njene srodnike i prijatelje. Slava je vitalan element našeg nematerijalnog kulturnog nasleđa i 2014. godine upisana je na Uneskovu Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa čovečanstva. Sveti Sava – Savindan, posvećen prvom srpskom arhiepiskopu i prosvetitelju srpskom, obeležava se 27. januara. Jedan je od najvećih porodičnih praznika u srpskom narodu. Proglašen je za školsku slavu, a svetkuju ga i mnoge zanatlije.

Motiv na marki: Sveti Sava (ikona, 2016. godina, sestrinstvo manastira Svetog Nikole – Končul) iz hrama Svetog Save na Vračaru.

Motiv na kovertu: svećnjak, šaralica i kandilo, eksponati Etnografskog muzeja u Beogradu (autor fotografija Ivana Masniković Antić MA), ikona Svetog Save.

Stručna saradnja: Etnografski muzej u Beogradu.

Grafička obrada izdanja: Nadežda Skočajić, akademski grafičar.