Svađa Poljaka s istorijom

Sudeći prema aktuelnom raspoloženju u pojedinim bivšim socijalističkim zemljama, članicama nekadašnjeg istočnog bloka, nacistička okupacija, kojoj su bile podvrgnute od 1939. do 1945. i u kojoj su milioni ljudi prosto izbrisani sa lica zemlje, bila je nešto što se, u datom trenutku, i „dalo istrpeti”. Prave muke, kako sada tvrde najviši predstavnici pomenutih država, nastale su tek kada su od nacista oslobođeni. Tu slobodu su im, naime, doneli – pripadnici sovjetske Crvene armije.

Kroz šta su sve morali da prođu oni koji su se u vreme Drugog svetskog rata našli pod čizmom armija Hitlerove Nemačke, ispisano je u bezbroj knjiga i ovekovečeno u ništa manje filmova. Ali, kako danas razmišljaju pojedini političari i istoričari, rođeni posle ove velike ljudske katastrofe, kao da je sve pomenuto činjeno sa jednom jedinom namerom: da se stvarnost tih vremena predstavi u pogrešnom svetlu. I tako punih 75 godina.

Kakav interes su onda u svemu mogli da imaju oni čije su kuće spaljivane, porodice ubijane ili skončavale u koncentracionim logorima, zašto su pojedini narodi dizali ustanke… Kako ispada po gore pomenutim tumačima prošlosti, zavojevači u svom delovanju i nisu bili najgori. Gori od njih bili su – oslobodioci. Pa čak i sami njihovi zemljaci koji su tokom šest ratnih godina, kroz razne partizanske pokrete, gubili glave ne bi li otadžbini vratili slobodu. Biće ipak da je problem u tome što među tim oslobodiocima nije bilo nikoga iz takozvane zapadne koalicije. A poljska vlada je, pobegavši iz poljske prestonice, svoje ratno utočište našla upravo na toj strani.

Prema dokumentima obelodanjenim povodom 75. godišnjice oslobođenja od Nemaca, odnedavno dostupnim javnosti, vidi se da je u sudbinu Poljske u tim teškim danima i te kako bio upleten i – London. Reč je, pre svega, o čuvenom Varšavskom ustanku iz avgusta–oktobra 1944. Naime, prema rečima učesnika, pomenuti ustanak pokrenut je sa političkim ciljevima koji nisu bili u skladu s očekivanjima i nadama većine poljskog naroda.

Kako citira ruski portal „Njuz”, iza ustanka je stajala Armija Krajova (najbrojniji pokret otpora u Poljskoj tokom Drugog svetskog rata), kojom su rukovodili poljski emigranti koji su utočište našli upravo u britanskoj prestonici. Ali, vidno je da organizatori ustanka nisu u obzir uzimali ni situaciju na sovjetsko-nemačkom frontu, ni prave mogućnosti Crvene armije. Mnogi danas smatraju da pomenuti previdi možda i nisu bili slučajni. Kako god bilo, rezultat je bio porazan: 18.000 poginulih i 25.000 ranjenih poljskih vojnika i preko 250.000 likvidiranih civila.

Postoje i svedočenja prema kojima je Armija Krajova bila protiv ujedinjenja svih poljskih pokreta otpora u jedinstveni front, posebno onih delova koji su sarađivali sa Crvenom armijom. Tvrdi se i da su njeni pripadnici u više navrata likvidirali Jevreje i Ukrajince koje su pre toga sovjetske jedinice oslobodile iz nacističkog zarobljeništva.

Da li je svet, zaista, decenijama živeo u lažnom uverenju da je armija SSSR-a najviše doprinela oslobođenju Evrope od Hitlerovih armija. I kako to da oni koji se u to vreme nisu ni rodili sebi daju za pravo da o najvećoj ljudskoj katastrofi 20. veka znaju više od sopstvenih roditelja koji su u tim događajima učestvovali? Biće ipak da „prepisivanje istorije” ima za cilj da onemogući pojedine zemlje i narode da na svetskoj sceni zauzmu ono mesto koje im po svemu pripada. I koje su sami izborili.

Obeležavanje 75. godišnjice od okončanja Drugog svetskog rata mnogima koji su iz njega izašli poraženi teško je palo. Nije lako priznati da je postojao period u istoriji kada nisi bio sposoban sam sebi da pomogneš, već si morao da se osloniš na moć nekoga drugog. I što je još teže, to nisi sposoban ni danas. Nedavna odluka poljske vlade da „zbog opasnosti sa strane Rusije” ugosti 4.500 pripadnika američkih elitnih jedinica, opremljenih najsavremenijim naoružanjem, o tome najbolje svedoči.

Kako tumačiti događaje u Poljskoj od pre 75 godina? Da li je, zaista, reč bila o oslobađanju od nacista ili se radilo o novoj okupaciji, ovaj put sa strane sovjetskih trupa? Možda je pravi odgovor na ovu dilemu osvanuo nedavno na „Tviteru”, a postavilo ga je Ministarstvo inostranih poslova Rusije: „Oslobodivši Varšavu i celu Poljsku od nacista, Crvena armija je Poljcima spasila živote. Za slobodu je trebalo da se izbore sami!”

A krilatica da „pobednik uzima sve” ostaje i danas da važi. Bio on Nemac, Rus ili Amerikanac.