Kašalj obično ukazuje na problem s plućima

Otkako je počela pandemija kovida 19, postalo je jasno da su među najugroženijim pacijentima za dobijanje teže forme ove bolesti, između ostalog, i osobe koje već imaju neko oboljenje pluća. Lekari ističu da je važno da ljudi na vreme prepoznaju simptome koji ukazuju da s njihovim plućima nešto nije u redu, kao što je kašalj, bilo da je suvi, nadražajni, zacenjujući, ili produktivni, s iskašljavanjem sluzavog, gnojavog pa čak i sukrvičavog sadržaja ili čiste krvi. Iako su najčešći uzročnici kašlja akutne virusne ili bakterijske infekcije, kašalj može biti i simptom respiratorne alergije, bronhijalne astme ili hronične opstruktivne bolesti pluća, tumora pluća, vrlo retko i stranih tela u disajnim putevima. Međutim, to može da bude uzrok i nekih stanja koje nisu pulmološke prirode, kao što je refluksni ezofagitis – vraćanje kiselog želudačnog sadržaja u gornje disajne puteve, hronična upala sinusa, kao i neželjeni efekat upotrebe nekih lekova, najčešće iz grupe antihipertenziva.

Dr Nataša Petrović Stanojević (Foto: lična arhiva)

Kako ističe docent dr Nataša Petrović Stanojević, pulmolog Kliničko-bolničkog centra Zvezdara, podatak o dužini trajanja kašlja, koji može biti akutni i hronični, najviše pomaže u donošenju definitivne dijagnoze.

– Iskašljavanje krvi ili sukrvičavog sadržaja često je znak tumora pluća ili plućnih infekcija, ali može biti uzrokovan i embolijom pluća, urođenim ili stečenim poremećajem koagulacije, predoziranjem lekovima za razređivanje krvi ili manjka trombocita iz bilo kog razloga. Osećaj zviždanja, ili kako pacijenti kažu „sviranja” u grudima, čest su pratilac hroničnog bronhitisa, astme i hronične opstruktivne bolesti pluća – ističe naša sagovornica.

Otežano disanje, zamaranje pri naporu, osećaj gušenja takođe su simptom mnogobrojnih plućnih oboljenja, ali se mogu sresti i kod popuštanja snage i funkcije srčanog mišića, nekih oboljenja štitaste žlezde, različitih vrsta hematoloških oboljenja, prvenstveno anemija.

– Hrkanje može biti znak ozbiljnog stanja karakterisanog mnogobrojnim epizodama prestanka disanja tokom spavanja koje, smanjujući dotok kiseonika u vitalne organe, može dovesti do niza ozbiljnih oboljenja. Neki su simptomi, kao što su malaksalost, gubitak apetita i telesne težine, preznojavanje, povišena temperatura, krajnje nespecifični i idu ruku podruku s mnogim plućnim i vanplućnim akutnim i hroničnim, virusnim i bakterijskim infekcijama, ali i malignitetima ove i drugih regija, limfomima, leukemijama i nizom drugih oboljenja – ističe dr Petrović Stanojević.

Plavičasta prebojenost kože, cijanoza, može se sresti kod popuštanja disajne funkcije, ali i kod urođenih i stečenih srčanih mana, nekih trovanja... Bolovi pri udahu vezani su najčešće za upale plućne maramice, ali se mora misliti i na tromboembolijsku bolest pluća, poremećaje disajne muskulature ili upale međurebarnih nerava.

Postoje simptomi koje bolesnici ne povezuju s plućnim bolestima, pa ih ni ne pominju prilikom pregleda.

– Zbog toga lekari, naročito kod sumnje na maligna oboljenja, traže i prate promene na nokatnim pločama, bol u ramenu, promene na oku u smislu spuštenog gornjeg kapka, dugotrajnu promuklost koja ne prolazi na terapiju, dugotrajno štucanje neobjašnjivog uzroka, neke promene na koži koje mogu ličiti na ekcem, naticanje mekih tkiva glave i vrata koji se često shvataju i leče kao alergija, a uzrok je spoljašnji pritisak nekih struktura u sredogruđu na sistem gornje šuplje vene – navodi naša sagovornica.

Logično je bilo pretpostaviti da će u slučaju kovid 19 epidemije, kaže ona, hronični plućni bolesnici – astmatičari, pacijenti sa hroničnom opstrukcijskom bolesti pluća (HOBP), plućnim malignitetima, kao i svim onim stanjima koje označavaju, narodski rečeno, „načetu” disajnu funkciju u mnogo većem broju i procentu obolevati od težih formi korone. Radi se o oboljenju koje se, iako se manifestuje na niz načina, prvenstveno odražava na respiratorni sistem, najpre u formi pneumonije sa ili bez razvoja respiratornog popuštanja i potrebe za kiseoničnom terapijom, pa čak do korišćenja mehaničke ventilacije – respiratora.

– Često korišćeni lekovi, kortikosteroidi, beta agonisti i antiholinergitici, koje mnogi od naših pacijenata sa astmom i HOBP koriste praktično svakodnevno u obliku različitih uređaja za inhalaciju (popularne „pumpice”) svoje dejstvo baziraju prvenstveno na smanjenju upalnog odgovora, kao i na smanjenju fiziološke sekrecije u disajnim putevima, čime se u normalnim uslovima postiže olakšanje tegoba u smislu smanjenja kašlja i poboljšava razmena gasova, kiseonika i ugljen-dioksida na nivou alveola. Iskustva, najpre iz inostranstva, kasnije i naša, nisu ukazala da je korišćenje inhalacijske terapije bilo povezano sa značajno većim rizikom od pojave teških formi infekcije kod hroničnih plućnih bolesnika – kaže dr Petrović Stanojević, koja je i koordinator kovid bolnice u KBC Zvezdara i šef stacionara KO pulmologije i alergologije s imunologijom.

Preporuka je da plućni bolesnici tokom epidemije kovida 19 nastave sa svojom dosadašnjom i redovnom pulmološkom terapijom. Naša sagovornica pojašnjava da nije zabeležen značajno veći broj pogoršanja ovih bolesti tokom epidemije korone. Dodatni razlog bi se svakako mogao naći i u činjenici da su hronični bolesnici, na neki način, u strahu od obolevanja, ovog puta možda bili „redovniji” nego inače u korišćenju svoje standardne terapije i da su više od nekih drugih ljudi, noseći zaštitne maske, ali i na druge načine, izbegavali situacije u kojima su mogli da budu izloženi virusu i samim tim razbolevanju.