Stogodišnjica rođenja Miodraga B. Protića

Obeležavanje sto godina od rođenja Miodraga B. Protića (1922‒2014), prvog upravnika Muzeja savremene umetnosti u Beogradu (1965‒1980), koji je svojim delanjem i idejama svakom svom nasledniku dao možda i pretežak zadatak da jednom za njegovog doba uspostavljen nivo pokuša da održi, počelo je lepom izložbom u beogradskoj Galeriji Rima. Reč je o postavci pod nazivom „Miodrag B. Protić: Povodom stogodišnjice od rođenja”, koja traje do 5. juna, a čiji je autor naš poznati istoričar umetnosti i profesor Jerko Denegri.

Protićeva nezaobilazno značajna ličnost protezala se talentom i na poljima likovnog stvaralaštva i teorije umetnosti, autorstva brojnih monografija i studija o modernoj umetnosti, ali u svemu i predano i sa merom, o čemu je i sam govorio: „Uvek sam bio slikar kada sam slikao, pisac kada sam pisao, muzealac kada sam programski utemeljivao Muzej savremene umetnosti.” Na postavci u ovom galerijskom prostoru može se videti deo njegovog opusa – slike iz šeste i sedme decenije 20. veka.

Pažljivo selektovani, reprezentativni radovi potiču mahom iz Protićeve porodične zaostavštine i privatnih kolekcija, među kojima je posebno dragocena retko izlagana „Horizontalna mrtva priroda” iz 1956. Muzej savremene umetnosti u Beogradu za ovu izložbu pozajmio je četiri njegove reprezentativne slike iz svoje zbirke. Izložbena publikacija dopunjena je reprodukcijama drugih značajnih Protićevih dela, među kojima su i radovi iz Savremene galerije Zrenjanina i Narodnog muzeja Crne Gore.

Dela koja su pred publikom pružaju uvid u osnovne postavke Protićeve likovne poetike. Kontinualno sa svojim umetničkim stvaralaštvom Protić je i teorijski obrazlagao prirodu sopstvene slike koju je temeljio na „trinomu linija-boja-predmet” i postupku „semantičkog ključa”. Pripadajući zrelom modernizmu jugoslovenskog posleratnog slikarstva, kako ističe Denegri, kao i liniji umerene apstrakcije na kojoj su bili pojedini predstavnici Decembarske grupe (1955‒1960), čiji je i sam bio istaknuti član, Protić je u svom slikarskom apstrahovanju dosledno i argumentovano, zadržavajući reference na polazišnu predmetnu stvarnost. Izloženi radovi pružaju dobre primere pomenutog „semantičkog ključa”, postupka koga je Protić naslovio, definisao i primenjivao, a kojim se predmet u slici preobražava od sopstvene realne pojavnosti do mentalnog znaka, likovno prikazanog geometrijskom formom. Ovaj galerijski podsetnik upotpunjen je i dokumentarnom građom koja zaokružuje predstavu o Protićevoj svestranoj ličnosti i njegovoj složenoj ulozi u našoj istoriji umetnosti.

Kompozicija sa akvarijumom, 1964, ulje na platnu

Treba istaći i jedan poseban dan u okviru pratećeg programa ove izložbe. Naime, sutra, na dan Protićevog rođenja, Galerija Rima prirediće javni razgovor sa Denegrijem, pod nazivom „Sećanje na Miodraga B. Protića”, u kojem će biti reči o Protiću kao ličnosti i saradniku, kulturnom posleniku, umetniku, teoretičaru i istoričaru umetnosti.

U sklopu nastavka ovogodišnjnih programa posvećenih Protiću, a pod pokroviteljstvom Muzeja savremene umetnosti u Beogradu, publiku očekuje i izložba „U semantičkom ključu”, koja će tokom meseca jula biti otvorena u Zamku kulture u Vrnjačkoj Banji. U njegovom centralnom galerijsko-muzejskom prostoru biće moguće videti izbor dela iz opusa umetnika, kao i biografsko dokumentarni materijal u vezi sa ranim periodom njegovog rada i života, koji je nesumnjivo bio tesno u vezi sa njegovom rodnom Vrnjačkom Banjom. 
Sam MSUB odužiće se svom osnivaču izložbom u Galeriji legatu Milice Zorić i Rodoljuba Čolakovića, koja će biti otvorena 20. oktobra, na dan otvaranja centralne zgrade muzeja, kao i praznika oslobođenja grada Beograda. Tu će pored reprezentativnih njegovih slika koje se nalaze u kolekciji ovog muzeja biti predstavljena i raznovrsna dokumentarna građa iz arhive Odeljenja za umetničku dokumentaciju muzeja. Biće to i vremeplov posvećen procesu nastanaka i delovanja Moderne galerije (1958), a potom i otvaranju Muzeja savremene umetnosti 1965, kao prve ustanove na jugoslovenskom umetničkom prostoru koja je kontinuirano pratila razvoj jugoslovenske moderne i savremene vizuelne umetnosti i u tom kontekstu biće prikazan i Protićev angažman.
Kako najavljuju iz muzeja, naročita pažnja biće posvećena njegovim aktivnostima u konstituisanju ustanove, stvaranju institucije sa jasnom koncepcijskom orijentacijom i u skladu sa tim tada pokrenutim značajnim poduhvatima muzeja, poput serije izložbi „Jugoslovenska umetnost 20. veka”, zatim brojnim monografsko retrospektivnim izložbama i posebno važnom segmentu – radu na unapređenju i uspostavljanju međunarodne saradnje sa relevantnim muzejskim centrima u svetu. 
Nakon dešavanja u Legatu Zorić-Čolaković biće upriličen i simpozijum u prostoru MSUB. Njegov fokus biće stavljen na tri najznačajnija aspekta Protićevog rada: njegov doprinos na planu umetnosti kao stvaroca, doprinos u oblasti pisanja likovne kritike i proze, kao i za ovaj muzej najznačajniji doprinos u promovisanju i stvaranju muzejskih vrednosti koje su i danas prisutne u radu muzeja. Simpozijum predviđa učešće kolega muzealaca, umetnika i teoretičara umetnosti iz zemlje i regiona.