Jugoslavija je bila među svetskom elitom u oblasti digitalizacije

Protokom vremena smanjuje se broj naših sugrađana koji se sećaju „one” države na ovim prostorima. Ono što o toj zemlji od nas starijih čuju naši mlađi sugrađani bazirano je na činjenicama, ali zavisi i od „ugla gledanja” onih koji pričaju ili pišu o toj temi. Smatram da u „tamnijim bojama” o toj državi najčešće pričaju oni koji su tada bili „svesni elementi”, odnosno članovi partije na vlasti (KP, SK). Oni su tada činili otprilike 10 odsto stanovništva. Čini mi se da je nama ostalima (ili bar većini) ta država ostala u nekom drugačijem sećanju, u „više boja”.

Mislim da se mi stariji moramo podsetiti, a oni mlađi obavestiti, da je to bila država koja je proizvodila i avione i tenkove, i brodove i podmornice, i lokomotive i vagone, i građevinske mašine i automobile, da su naše tadašnje firme izgradile sve puteve i pruge, mostove preko Save i Dunava, čitav elektroenergetski sistem (elektrane, prenosna mreža, distributivni sistemi)... Da smo koristili i telefone i televizore domaće proizvodnje.

Danas naši najviši državni zvaničnici govore da smo veoma uspešni u domenu digitalizacije. U vreme „one države”, 1960. godine, bili smo blizu svetske elite u tom domenu. Te godine, nakon četvorogodišnjeg rada, promovisan je prvi domaći digitalni računar CER-10. Ondašnja država je ubrajala se među pet država u Evropi (Velika Britanija, Rusija, Francuska, Nemačka, Jugoslavija) čiji su stučnjaci znali da naprave digitalni računar. Za ono doba to je bio epohalan uspeh i potvrda velikog naučnog znanja u domaćim institutima. Na razvoju i proizvodnji tog računara radili su, zajedno sa svojim saradnicima, vrhunski stručnjaci: Tihomir Aleksić, Rajko Tomović, Vukašin Masnikosa, Ahmed Mandžić, Petar Vrbavac, Dušan Hristović i Milojko Marić. U jesen 1960. godine računar je izložen na Beogradskom sajmu. Nakon toga krenula je kod nas šira primena računara, a na ETF-u u Beogradu počela je nastava o računarima. Sredinom januara ove godine, kao poslednji iz navedenog tima stručnjaka, preminuo je, u 94. godini, Dušan Hristović.

Neka ovi redovi podsete na to da, sem danas i sad, postoji i juče. Juče – kao osnova za danas i sutra.

Aleksandar Blažek,
Beograd