Vasa Pomorišac za kraj sezone

O novosadskoj Galeriji Matice srpske, jednoj od najvažnijih naših institucija kulture i jednoj od onih koje je nemoguće zaobići u bilo kojem istorijskom pregledu naše likovne scene, nedavno je iz pera njene upravnice dr Tijane Palkovljević Bugarski objavljena monografija koja je u bogatom ruhu prikazuje. Posle premijernog predstavljanja u samim novosadskim galerijskim prostorijama, večeras u Galeriji SANU u 18 sati o istorijatu ove kuće i o samom štivu „Ponos nacije. 175. godina Galerije Matice srpske” govoriće nam, pored autorke, i mr Danilo Vuksanović, prof. dr Nikola Krstović, prof. dr Branko Bešlin i dr Branka Kulić. Biće to prilika da se evocira osnivanje ove institucije 1847. u Pešti u okrilju Matice srpske, potom formiranje zbirke Muzeuma Matice srpske, čija je najznačajnija bila umetnička zbirka današnje Galerija Matice srpske, pa preseljenje iz Pešte u Novi Sad 1864. i otvaranje za javnost Muzeja Matice srpske 1933. Nezaobilazne su i 1947, kada je umetnička zbirka Matice srpske dobila status posebne zbirke pod nazivom Galerija Matice srpske, i 1958. kada je došlo do preseljenja u današnju zgradu u centru Novog Sada. Danas se u njoj čuva blizu 10.000 predmeta nastalih od kraja 16. veka do danas. O monografiji i aktuelnom galerijskom programu i planovima do kraja godine za naš list govorila je Tijana Palkovljević Bugarski.

Na novosadskoj promociji rekli ste da je „Ponos nacije” vrhunac vaše karijere. Koliko dugo je nastajalo ovo kompleksno delo i iz koje je sve građe i arhiva sastavljano?

Iskreno mislim da je ova knjiga simbolički kruna moje karijere, jer je u njen nastanak utkan moj dvadesetogodišnji rad u Galeriji Matici srpske. Knjiga je neka vrsta njene biografije i, kao takva, izuzetno je važna za sagledavanje njenog mesta i uloge u našoj nacionalnoj kulturnoj istoriji, ali i širim evropskim okvirima. Nastajala je dugo – skoro deset godina, a zasnovana je na istraživanjima u Rukopisnom odeljenju Matice srpske, dokumentaciji Galerije Matice srpske i brojnim drugim arhivima. U širokom vremenskom okviru, od 1826. do 2022, ona analizira različite faze razvoja i različita opredeljenja koja su se reflektovala kroz politiku popunjavanja umetničkog fonda i izložbenih aktivnosti i samo kreiranje stalnih postavki.

Postoji li delo koje je bilo neka vrsta smernice za rad na monografiji?

Prethodna monografija je nastala povodom obeležavanja 150 godina Galerije Matice srpske i bila je autorsko delo tadašnje upravnice mr Leposave Šelmić i saradnika, a publikovana je 2001. godine. To je bio pionirski poduhvat koji je predstavio istorijat ustanove i prvi put pred javnost doneo popis do tada prikupljene kolekcije sa velikim brojem reprodukcija najznačajnijih dela. Njeno postojanje je znatno olakšalo priređivanje knjige „Ponos nacije”.

Od trenutno aktuelnog izložbenog programa u vašoj galeriji pažnju privlači postavka „Jedna sasvim (ne)obična srpsko-francuska veza. Olga Kešeljević i Mark Barbeza” koja traje do 14. maja. Po čemu je ona specifična, na šta bi tu posebno trebalo obratiti pažnju prilikom posete?

Ova izložba je izuzetno zanimljiva jer kroz odabrana umetnička dela odslikava odnos dvoje ljudi i njihov uticaj na uspostavljanje srpsko-francuskih veza u različitim oblastima umetničkog stvaralaštva – pre svega likovnoj i književnoj umetnosti. Ideja za ovu izložbu nastala je pred slikom Bogdana Šuputa „Kafana u Parizu”, koja je grupni portret prijatelja okupljenih u francuskoj prestonici u godinama pred Drugi svetski rat. Uz Ljubicu Cucu Sokić, Peđu Milosavljevića i Bogdana Šuputa na slici je prikazana i Olga Kešeljević koja nam je privukla pažnju i podstakla nas da istražimo njeno mesto i ulogu. Na tim osnovama nastala je postavka koja govori o ljubavi Olge i Marka, ali i njihovom prijateljstvu sa Cucom Sokić, Nedeljkom Gvozdenovićem i brojnim svetskim piscima i umetnicima 20. veka. Ova izložba pruža jedinstvenu priliku da se pogledaju do sada javno neizlagane slike Ivana Tabakovića i Cuce Sokić koje su nekad bile deo njihove kolekcije, a danas se nalaze u privatnom vlasništvu. Zatim, da se saslušaju odabrani delovi iz dnevnika Cuce Sokić i upoznaju njeni dizajnerski radovi. I konačno, izložba pruža priliku da se upoznaju originalne grafike Alberta Đakometija nastale kao ilustracije za knjige koje je izdavao Mark Barbeza.

Da ukažemo publici i na to šta može da očekuje do kraja godine?

U junu mesecu planiramo izložbu „Poklon-zbirka Dragiše Brašovana”, kojom ćemo predstaviti dar koji smo dobili od njegovih naslednica Viktorije Brašovan i Olge Kovačev. Ova impozantna zbirka koja ima više od 150 predmeta likovne i primenjene umetnosti dočaraće intimni svet velikog arhitekte, odnosno privatni prostor kuće u kojoj je živeo. Spoj umetničkih dela i privatnih predmeta osnov je za kreiranje ambijenta i ukazuje na jednog drugačijeg Brašovana.

Tokom jeseni u planu je postavka u saradnji sa Umetničko-istorijskim muzejom i Galerijom „Belvedere” iz Beča na kojoj ćemo prikazati stvaralaštvo Gustava Klimta i Paje Jovanovića sa odabranim delima iz njihovih i naše kolekcije. Sve zaokružujemo novom stalnom postavkom srpske likovne umetnosti i monografskom izložbom o Vasi Pomorišcu, kao poslednjem u nizu slikara koji je bio stipendista Matice srpske u međuratnom periodu. Moglo bi se reći da je čitav ovogodišnji program usmeren na našu proslavu 175. rođendana. Takođe, očekuje nas i gostovanje izložbe „Paralele. Temišvar/Novi Sad” u Nacionalnom umetničkom muzeju u Temišvaru kao nastavak saradnje naša dva muzeja u gradovima koji su poneli titule evropske prestonice kulture 2022, odnosno 2023. godine.