Sedište Stalne misije Srbije pri Ujedinjenim nacijama u elitnom delu Njujorka

Specijalno za „Politiku”
Njujork – Ekskluzivna kuća u Njujorku, sagrađena pre više od 160 godina, prvi put je ovog aprila promenila svog vlasnika kad je Srbija kupila za potrebe svoje stalne misije pri UN.

„Kupovinom ove nekretnine, druge po redu u Njujorku od prošle jeseni, Republika Srbija je potvrdila da pridaje veliki značaj svom prisustvu ovde. Namere novog vlasnika su da sačuva arhitektonske osobine ovog zdanja, čiji su izgled i bogata istorija deo dragocenog kulturnog nasleđa Menhetna, istovremeno ga pretvarajući u moderan umetnički prostor za svoje diplomatske kancelarije, koji će služiti narodu Srbije i biti simbol posvećenosti njihove zemlje Ujedinjenim nacijama”, kaže Tristan Harper, jedan od vodećih agenata „Daglas Elimana”, koji je i zaključio ovu kupoprodajnu transakciju.

Živopisno zdanje, koje je Srbija platila 15 miliona dolara, odnosno milion i po manje od početne cene, nalazi se u Istočnoj 35. ulici 114, na Menhetnu, u istorijskom distriktu Njujorka Mari Hil, koji je dobio ime po Robertu Mariju, trgovcu iz 18. veka rođenom u Irskoj, čija je porodica imala veliko imanje na ovom prostoru. Smeštena u šarmantnom bloku s drvoredom, kuća je bila sagrađena i u vlasništvu naslednika Emanuela Svedenborga, švedskog naučnika i filozofa. Podignuta je 1859. godine u neorenesansnom stilu, a proširena 1866. u italijanskom stilu s niskim nagibom krovova, zaobljenim olovnim krilnim prozorima i drugim sličnim detaljima iz tog perioda.

Prethodni vlasnik ovog zdanja je bila Nova crkva. U članku pod naslovom „Nova crkva opravdava svoje ime”, „Njujork tajms” je 2007. pozvao posetioce da vide rezultate renoviranja crkve u Mari Hilu i podsetio na detalje iz njene istorije: „Kamen temeljac Nove crkve, u Istočnoj 35. ulici 114, položen je 1858. godine, a ’Njujork herald’ je objavio da je oko 200 ljudi posmatralo kako su u temelje iz zlatnih i srebrnih pehara simbolično sipani vino, kukuruz i ulje. Granitni kamen, kvadrat veličine tri stope, bio je izdubljen kako bi primio olovnu kutiju ispunjenu novinama iz tog vremena, novčićima, crkvenim dokumentima i detaljima o novoj zgradi. Nijedan novinski izveštaj nije zabeležio ime arhitekte.”

Tekst naglašava da bi bilo skupo, ali moguće da se razjasni misterija o prvom arhitekti. Izveštaji štampe iz 1858. godine slažu se da je njegovo ime bilo na papirima koji su stavljeni u kamen temeljac, koji se više ne vidi na jugoistočnom uglu zgrade i da bi, kao i mnoga druga istraživanja, i ovo zahtevalo „neko kopanje”.

Kuća je renovirana 2007. godine, kad su u nju ugrađeni novi električni, komercijalni lift i centralna klimatizacija. Nalazi se na parceli veličine 23,5 puta 30 metara i ima ukupno 707 kvadrata okućnice i oko 1.860 kvadrata unutrašnjeg prostora, prema podacima sajta „Propertišark”. Ima tri nivoa, engleski suteren, glavni nivo s plafonima visine do 8,5 metara, dva stepeništa i četiri ulaza. Velika bašta sa prednje strane ima lepo uređeni travnjak, fontanu i rasvetu.

„Oduševljeni smo što smo omogućili kupovinu ovog veličanstvenog poseda u ime našeg klijenta, Republike Srbije”, kaže Harper, koji važi za jednog od najuspešnijih agenata na Menhetnu. Zanimljivo je da je Harper rođen u Beogradu i da govori srpski. Godine 2001. posredovao je u najskupljoj prodaji zabeleženoj na Menhetnu posle napada koji se dogodio 11. septembra. Učestvovao je u mnogobrojnim transakcijama koje su bile rekordne. Njegov poslovni moto je, kako kaže, „učiniti nemoguće mogućim za život”.

Ista kompanija „Daglas Eliman” i agent Harper prodali su prošle godine za 50 miliona dolara u gotovini jednu od najstarijih njujorških vila na Petoj aveniji, koju je od 1946. kao rezidenciju koristila Misija nekadašnje SFRJ pri Ujedinjenim nacijama. Po ugovoru između naslednika, bivših jugoslovenskih republika, nešto manje od 40 odsto te sume pripalo je državi Srbiji.