Jasenovačka klaonica je „radila” sve vreme rata

Jasenovac je neprebolna srpska rana. Ta rana stalno se iznova produbljuje prećutkivanjem strašnih zločina koji su se tu desili i konstantnim umanjenjem broja žrtava.

To je glavni razlog što se prof. dr Jovan Janjić odlučio da napiše naučnu studiju sa naslovom „Istorija u logoru” i s podnaslovom „Rehabilitovanje NDH umanjivanjem broja žrtava u Jasenovcu”. Sam naslov upućuje na „zarobljavanje istorije”, na sputavanje istine o onome što se tokom Drugog svetskog rata desilo u jednom od najvećih logora u Evropi.

Na početku knjige, koju objavljuje Fondacija za srpski narod i državu, Janjić ukazuje: „Česti su pokušaji revizije istorije. Čine to uglavnom oni koji se stide sopstvene istorije ili – i bez stida – nastoje da prošlost prikažu drugačijom nego što ona jeste...”

Za razliku od Nemačke, koja je na više načina iskazala i preuzela odgovornost za Drugi svetski rat, Hrvatska izbegava da preuzme odgovornost za zločine, pogotovo za zločin genocida NDH, saradnice nacističke Nemačke.

Iz tog razloga, u Hrvatskoj, otkad je Franjo Tuđman, 1989. godine, objavio knjigu „Bespuća povjesne zbiljnosti”, uporna su nastojanja da se umanji broj žrtava, pogotovo u sistemu koncentracionih logora Jasenovac.

Janjić navodi brojne relevantne izvore o proceni broja žrtava umorenih u Jasenovcu. Težište, ipak, stavlja na inostrane izvore: nemačke, italijanske, američke, bugarske. Svi ti izvori svedoče o stotinama hiljada ubijenih u Jasenovcu. Autor se posebno osvrće na izveštaj Zemaljske komisije Hrvatske za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača, koja je odmah po završetku rata izvršila rekonstrukciju ratnih dešavanja u logoru Jasenovac. Ona je svoj izveštaj predala na uvid javnosti u Zagrebu 15. novembra 1945. godine. A u tom izveštaju se naglašava, „na osnovu svih ispitivanja”, da je u Jasenovcu stradalo oko 500.000 do 600.000 ljudi.

Kasnije, u istoriografskoj literaturi, najprisutniji podatak, procena broja žrtava, jeste da je u Jasenovcu ubijeno oko 700.000 ljudi. Takvu procenu prihvataju i razne međunarodne komisije svetskog glasa. I sam Josip Broz, na proslavi 20. godišnjice ustanka naroda Jugoslavije, 1961. godine, u tadašnjem Titovom Užicu, kazuje da su „ustaški krvnici pobili na stotine hiljada Srba i hrvatskih rodoljuba”.

Ustaška ideologija formalno je pobeđena, pobedom onih koji su se borili protiv nacizma i fašizma u Drugom svetskom ratu, ali ona je ostala i dalje da tinja i da čeka novu priliku. Dokaz za to su i reči visokog hrvatskog komunističkog funkcionera Ivana Steve Krajačića, koji je 1966. godine, prilikom otkrivanja spomenika u Jasenovcu, srpskoj delegaciji rekao: „Malo smo vas ovde pobili!” Janjić donosi i svedočenje čoveka kojem je to rečeno, narodnog heroja Radisava Raje Nedeljkovića, u to vreme predsednika SUBNOR-a Srbije.

U svojoj studiji dr Jovan Janjić negira gotovo osam decenija nametani i negovani narativ da su partizani oslobodili Jasenovac. Kada su ustaše uvidele da je došao kraj rata, oni kreću da zatru svoje tragove. Rukovođenje logorom Jasenovac ponovo preuzima Vjekoslav Maks Luburić. On okuplja bivše komandante, upravnike i koljače logora sa zadatkom da se pobiju preostali logoraši, a da se tela prethodno pobijenih koji su tu zakopani iskopaju i spale, kao i da poruše i popale sve logorske objekte, pa i samo mesto Jasenovac.

Kad su obavili taj „posao”, ustaški zlotvori nesmetano su napustili zapaljeni logor. Tek nakon toga došli su partizani i – „oslobodili” Jasenovac, kako Janjić ironično zaključuje. Bilo je to 2. maja 1945. godine, samo šest dana pre nego što će u štabu sovjetske armije u Berlin-Karlshorstu nemački feldmaršal Vilhelm Kajtel, u ime Trećeg rajha, proglasiti kapitulaciju nacističke Nemačke.

Dakle, ova „golema ljudska klaonica”, kako je jasenovački logor nazvao čestiti lekar dr Nikola Nikolić (Hrvat po nacionalnosti i katolik po veroispovesti, i sam ovde zarobljeni) „radila” je sve vreme rata.

Jovan Janjić donosi svedočenje iz porodice narodnog heroja Petra Drapšina, da je on tražio, u prisustvu Josipa Broza, da se prvo oslobodi Jasenovac, pa tek onda da se ide dalje.

Prema svedočenju iz porodice Drapšin, to je kod Tita izazvalo sumnju u njegovu lojalnost, pa je prisutnima, Aleksandru Rankoviću i Peku Dapčeviću, rekao za general-lajtnata Petra Drapšina: „Ovaj neće biti dobar saradnik, treba ga skloniti!”

Po završetku rata Petar Drapšin stradao je „nesrećnim slučajem”. Posthumno je proglašen za narodnog heroja Jugoslavije.