Tu su Đoković i Divac, ali ne Simović i Ršumović

Biografski leksikon uspešnih ljudi iz Srbije, viđen sa londonske osmatračnice – naravno, uz pomoć saradnika iz Srbije – objavljuje osnovne podatke iz profesionalne i lične istorije pojedinaca koji žive i rade na tlu Srbije, nezavisno od toga gde su rođeni i imaju li osim srpskog i neko drugo državljanstvo. U nekim slučajevima prezentovan je i životopis junaka koji pretežno borave u inostranstvu, ali su našeg porekla i brane boje Srbije. Ovo se naročito odnosi na sportiste, a gotovo da se ne primenjuje na umetnike: ima Đokovića, Divca i košarkaša Đorđevića, ali nema Marine Abramović.

Kod publikacija ove vrste u javnosti se često oštrije sudi o onima koji su iz raznih razloga izostavljeni nego o onima koji su zastupljeni. Takve polemike obično se završavaju zaključkom da niko nije uključen bez pokrića, a da su neki izostavljeni greškom ili previdom. Slične prigovore ne može da izbegne ni ova knjiga.

Za razliku od nekih drugih biografskih leksikona, opštih i specijalizovanih, ovaj opsežni jednotomnik uključuje samo žive stvaraoce. Doduše, dok se knjiga štampala, neki su se preselili u sećanje, najčešće u Aleju zaslužnih građana beogradskog Novog groblja.

Pošto je Andrić odavno u Panteonu, a Marina Abramović dugo živi i stvara van Srbije, početnu stranicu ispunjava jedan lekar – Džihan Abazović, specijalista urgentne medicine u jednoj beogradskoj klinici. Rođen je u Ulcinju 1982, završio medicinu u Beogradu. Ima bogato domaće i strano ortopedsko iskustvo.

Iako je u knjizi prezentovan životopis mnogih uglednih srpskih lekara, Abazović je prvi po kriterijumu koji je u jednoj prilici, braneći se od novinara, pojasnio Ivo Andrić: pošto mu prezime počinje slovom koje je početno i u ćirilici i u latinici, njegovu biografiju sadrže već na početku svi biografski leksikoni, pa i oni koji nikad nisu došli do poslednjeg slova… „Sve drugo imate u mojim knjigama”, govorio je Andrić, zalažući se za princip da delo objašnjava autora, a ne obrnuto.

Abazović je, dakle, prvi, a privrednik Nebojša Žugić poslednji predstavnik srpske elite u ovoj knjizi. Između njihovih biografija nalaze se najvažniji podaci o životnom i profesionalnom kretanju oko dve hiljade ljudi različitog profesionalnog usmerenja. Ne bi bio ni kratak spisak onih kojih nema. Na primer, novinske redakcije su se ovih dana mučile tražeći biografije (i fotografije) dvojice beogradskih naučnika koji su bitno doprineli skoku našeg najvećeg i najstarijeg visokoškolskog učilišta u Šangajskoj listi. Reč je o Petru Seferoviću sa medicine i Draganu Pamučaru sa organizacionih nauka. Iz Londona se njihov učinak nije jasno video.

Nema ni Zorana Kneževića, istaknutog astronoma, koji je u međuvremenu izabran za čelnika SANU (Zavodov leksikon sadrži njegovu biografiju). Ali, bogato je zastupljeno desetak redovnih članova Srpske akademije, među kojima je samo jedna žena: Matija Bećković, Dušan Kovačević, Jovan Hadži-Đokić, Ljubomir Maksimović, Ljubodrag Dimić, Predrag Peško, Miodrag Tabački, Dušica Lečić Toševski, Zoran Lj. Petrović i Dušan Teodorović. U proseku, uključen je svaki deseti član Akademije.

Od više desetina univerzitetskih nastavnika i naučnika, zastupljen je maleni deo. Među njima nisu rektori beogradskog, novosadskog i niškog univerziteta, ali jeste čelnik Univerziteta u Kragujevcu. Evo te liste naučnika čije ime i delo, prema sudu ocenjivača iz Londona, zaslužuju da uđu u registar srpske elite: Petar Bulat, Ratko Božović, Lazar Davidović, Nebojša Lalić, Dragan Domazet, Vladimir Cvetković, Ilija Ćosić, Žarko Trebješanin, Mirsad Nurkić, Slaviša Orlović, Siniša Dučić, Mirko Kulić, Miroslav Đorđević, Petar Đukić, Vladimir Đukić, Dejan Ilić, Zoran Krstić, Dragan Lončar, Mirko Miletić, Marjan Novaković, Marko Carić, Vladimir Vasić, Marija Zdravković, Gordana Vunjak Novaković, Zoran Baščarević, Darko Tanasković, Sreto Tanasić, Miodrag Stojković, Dejan Šoškić, Radan Stojanović, Ljubomir Madžar, Vladimir Popović, Miloje M. Rakočević, Lukas Rasulić, Milan Ristović, Ratko Ristić, Dragan Simić, Milovan Stanišić, Svetozar Putnik, Jelica Stefanović, Miško Šuvaković, Uroš Šuvaković, Mirjana Radović, Zoran Radovanović, Svetozar Putnik, Nebojša Savić, Nenad Filipović…

Znatno je kraća lista pisaca i novinara, iako njihova esnafska udruženja okupljaju na hiljade članova. Osim spomenutog Bećkovića, kao relevantni književni stvaraoci koji zadovoljavaju oksfordske kriterijume navode se (sa iscrpnim biografijama i fotografijama): Pero Zubac, Vladimir Kecmanović, Goran Milašinović, Branko Kukić, Milivoje Pavlović, Miloš Latinović, Jasminka Petrović, Miomir Petrović, Uroš Petrović, Novica Antić, Mirjana Ognjanović i Budimir Potočan. Nema istaknutih pesnika Ljubomira Simovića ni Ljubivoja Ršumovića, ali se navodi jedan drugi Ršumović, privrednik Dragan. Ne spominje se ni reditelj Vuk Ršumović.

Ne obrađuju se ni biografije čelnika Udruženja književnika Srbije, ni Srpskog književnog društva ali se daje portret predsednika Saveza ekonomista Srbije. Nema ni podataka o predsednicima dva novinska udruženja, a od desetak hiljada srpskih novinara u elitu su svrstani: Slobodan Bubnjević, Vanja Bulić, Saša Ozmo, Zoran Stojanović, Milorad Vučelić, Ivona Pantelić, Olja Bećković, Nino Brajović, Vesna Jugović, Vesna Damjanić, Radojka Nikolić, Veljko Ilić, Maja Nikolić, Ivan Zarić, Nebojša Višković, Srđan Predojević i Boško Jakšić.

Sportista ima nekoliko desetina – od Aleksandra Atanasijevića do Dragana Džajića.

Muzičara je takođe poprilično – od braće Teofilović, preko Gorana Bregovića, Željka Lučića, Snežane Berić, Jadranke Jovanović, do Zdravka Čolića, Jelene Tomašević, Bojana Suđića, Biljane Krstić, Lene Kovačević i Stjepka Guta. Zastupljena je i Lepa Brena (pod pseudonimom, pod L), kao „pevačica preduzetnica”. Preduzetnika ionako ima sijaset, na čelu sa Bogoljubom Karićem. Tu su i Dušan Bajatović, Žarko Čigoja, Tahir Hanasović, Marko Čadež, Darko Budeč, Miodrag Babić i dva Kostića – Miodrag i Milenko.

Uz Kusturicu, kao elitni srpski reditelji obrađeni su Egon Savin, Gorčin Stojanović, Srdan Golubović, Tatjana Mandić Rigonat, Jovana Tomić i Dejan Zečević. Glumačkih biografija ima tridesetak, kako iz sveta pozorišta, tako i sa filma i televizije. Upadljivo je da, uz znane i neznane, nema Mikija Manojlovića i Aleksandra Berčeka.

Od baletskih umetnika, obrađen je učinak Konstantina Kostjukova i Ašhen Ataljanc.

Slikara je poprilično – od Stanka Zečevića i Radovana Trnavca, preko Biljane Cincarević i Predraga Baje Lakovića, do Milana Marinkovića Cileta, Marka Kusmuka, Mihaela Milanovića i Vuka Vidora Veličkovića.

Bez obzira na očigledne previde, i primedbe na povremenu neujednačenost kriterijuma u pristupu učesniku srpske elite, ova knjiga ostaće kao svedočanstvo duha vremena i koristan izvor biografskih i bibliografskih podataka o znatnom broju pregalaca. Leksikografska izdanja ionako rade na principu otvorenog dela i neizbežno doživljaju dopune i poboljšanja. Kao što je krajem osamnaestog veka rekao engleski leksikograf Samjuel Džonson, upoređujući leksikone i rečnike sa časovnicima, „I najgori je bolji od nikakvog, a od najboljeg se ne može očekivati da bude sasvim tačan.”