Deo vodovoda iz „Antičkog Singidunima” – nepokretno kulturno dobro

U toku arheoloških istraživanja u parkiću pored Narodne skupštine Srbije, na uglu ulica Vlajkovićeve i Kosovske, arheolozi Muzeja grada Beograda otkrili su jedinstvene nalaze. Pronađena je neuobičajena rimska grobnica u obliku kvadrata, ozidana kamenom i premazana nekom vrstom maltera koju su Rimljani koristili kao hidroizolaciju, ali i još 14 rimskih grobnica i grobova iz 14. veka. Otkrivena su i četiri sarkofaga, koja svedoče o luksuznom načinu sahranjivanja nekadašnjih žitelja „Antičkog Singidunuma”. Ono što se takođe izdvojilo na ovom nalazu je deo rimskog vodovoda sa taložnikom.

Ovi nalazi predstavljaju nepokretno kulturno dobro u okviru utvrđenog kulturnog dobra „Antički Singidunum”, zbog čega je Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda osnovao Komisiju za vrednovanje i prezentaciju otkrivenih nepokretnih nalaza. Ideja je da arheološka struka donese stav o značaju i načinu prezentovanja pronađenih nalaza, rekli su iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture.

Članovi komisije su Marko Stojčić, glavni gradski urbanista, Milorad Ignjatović, muzejski savetnik Muzeja grada Beograda i rukovodilac arheoloških istraživanja, dr Vesna Bikić, naučni savetnik Arheološkog instituta u Beogradu, dr Adam Crnobrnja, muzejski savetnik Narodnog muzeja u Beogradu, Mirjana Blagojević, arheolog, konzervator-istraživač i savetnik Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, Nela Mićović, viši konzervator, i Ksenija Milenković, konzervator Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda.

U skladu sa zaključcima komisije koja je utvrdila da deo rimskog vodovoda sa taložnikom iz perioda od 2. do 3. veka predstavlja jedinstven primer očuvanog dela rimskog vodovoda u Singidunumu, Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda propisao je mere tehničke zaštite za izradu projekta njegove preventivne konzervacije i privremenog izmeštanja na osnovu uslova Republičkog zavoda za zaštitu spomenika. Grobovi i sarkofazi iz perioda od 3. do 4. veka biće trajno izmešteni i sačuvani u Muzeju grada Beograda.

Deo rimskog akvadukta će biti izmešten i na odgovarajući način odložen na adekvatno mesto do završetaka radova. Posle izgradnje podzemne garaže, nepokretna kulturna dobra biće prezentovana na parkovskoj površini iznad garaže. Ovo će biti prvi put da na prostoru koji je nekada pripadao jugoistočnoj nekropoli „Antičkog Singidunuma” budu prezentovani ostaci rimskog vodovoda na način na koji su takvi nalazi već predstavljeni u metropolama sveta, saopštavaju iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture.

Plansko snabdevanje vodom počelo pre dva milenijuma

Istorija snabdevanja „Antičkog Singidunuma” vodom duga je najmanje 2.000 godina. Sredinom 1. veka, u vreme cara Vespazijana, izgrađen je rimski vodovod i služio je za potrebe oko 6.000 vojnika četvrte Flavijeve legije koja se nalazila na prostoru Malog Mokrog Luga, gde su i bili izvori pitke vode. Vodovod je nešto kasnije iz Malog Mokrog Luga produžen do novog rimskog naselja Singidunum, podignutog na prostoru današnjeg centra grada, odnosno išao je sve do Kalemegdana. Tragove njegovog, kako su rekli iz Muzeja grada Beograda, postojanja video je još u 19. veku austrijski putopisac, arheolog i etnolog Feliks Kanic.

I danas se u podrumu Gradske biblioteke može videti olovna cev rimskog vodovoda koji se pružao od Malog Mokrog Luga. Tu je pronađen i glavni kanal koji je sprovodio vodu za rimski kastrum na Kalemegdanu.

Delovi rimskog vodovoda i sada se mogu naći u pojedinim delovima grada. Tako je prilikom radova na rekonstrukciji vodovodne mreže u Dorjanskoj ulici na Zvezdari pronađen deo rimskog vodovoda.

Izgradnja podzemne garaže kreće za oko mesec i po dana

Izgradnja podzemne garaže na ovoj lokaciji počeće kada bude završen arheološki prenos nalaza. Prema nekim procenama, to bi trebalo da se dogodi za nekih mesec i po dana.

Izgradnja garaže će se raditi u okviru partnerstva grada sa Kinezima o gradnji četiri podzemna parkirališta u centru prestonice (uz garažu u Vlajkovićevoj to su i one u Fruškogorskoj, na Studentskom trgu i Trgu republike).

U junu 2019. zvanično je potpisan ugovor o koncesiji za projektovanje, finansiranje, izgradnju, upravljanje i prenos četiri podzemne garaže. Najavljeno je da će koncesija trajati 40 godina, a partnerstvo će podrazumevati da grad bude nosilac prava svojine nad garažama, a koncesionar će gradu naknadu plaćati u skladu sa dinamikom utvrđenom Ugovorom o koncesiji.