Najezda urbanih mravinjaka

Do 2050. godine 70 odsto stanovnika Kine živeće u gradovima, iako u urbanim sredinama danas živi 40 procenata populacije, što je ispod svetskog proseka od 47 odsto, ukazao je hongkonški dnevnik „Saut Čajna moning post”.

Kina ima 1,3 milijarde stanovnika, a Nacionalni biro za statistiku predviđa da će u narednih 50 godina u gradove preći još 551 milion Kineza. Očekivani priliv stanovnika u urbane sredine biće prouzrokovan „ubrzanom ekonomskom transformacijom zemlje”, tvrde stručnjaci.

Neplanska urbanizacija

Broj kineskih gradova se zbog brzog rasta stanovništva i migracija utrostručio od 1980. godine i narastao na – 667, saopštili su zvaničnici ministarstva građevinarstva. Posebno se povećao broj srednjih i malih gradova, uglavnom u centralnom i zapadnom delu zemlje.

Od 667 gradova, 75 je velikih, sa preko pola miliona stanovnika, dok 34 ima i više od milion ljudi. Sa 44 odsto gradova prednjače istočni delovi Kine, dok se u najmnogoljudnijem centralnom delu nalazi 37 procenata gradova, a samo 19 odsto na zapadu koji je i najmanje naseljen.

Neplanska urbanizacija Kine dovela je do haotičnog rasta gradova, što je prouzrokovalo komunalne, socijalne i ekološke probleme. Tako danas samo tri odsto kineskih gradova zadovoljava ekološke standarde, a prema pisanju lista „Saut Čajne”, Kina drži neslavan rekord da se sedam njenih velikih gradova nalazi među deset najzagađenijih centara u svetu.

Čongćing je najmnogoljudniji grad u Kini – a japanska prestonica Tokio (35) u svetu – i ima 31 milion stanovnika, prema kineskoj zvaničnoj agenciji Sinhua. Čongćing ili Juj, kako ga skraćeno zovu Kinezi, leži na jugozapadu Kine i predstavlja ekonomski centar pored gornjeg toka reke Jangce. Danas ima 43 opštine i prostire se na 85.000 kvadratnih kilometara.

Ovaj velegrad je 1997. godine izdvojen iz provincije Sičuan i proširen sa još dva grada (Vansjan i Fulin) i regionom Čijanđang. Tada je dobio i poseban status „velegrada provincije”, po ugledu na još tri kineska grada – Šangaj (18 miliona stanovnika), Peking (15) i Tjanđin (11).

Čongćing, Šangaj, Peking i Tjanđin čine okosnicu megagradova u Kini, tvrde kineski urbanisti i ukazuju da „megagradovi predstavljaju ključ za zbrinjavanje stanovništva koje će se povećavati za po najmanje 10 miliona svake godine”.

Prema zvaničnoj proceni, u Kini će 2050. godine živeti 1,6 milijardi ljudi. Svake godine u narednim decenijama Kina će morati da nađe posao i za 12 miliona nezaposlenih seljaka, kažu kineski istraživači. Najdelotvornije rešenje za ovaj problem leži u proširenju postojećih gradova i izgradnji novih i još većih, ocenjuju zvaničnici.

„To je najjeftiniji način za podizanje infrastrukture, gradnju stanova, pronalaženje poslova i kontrolu zagađenja”, kaže hongkonški ekonomski stručnjak Endi Sije: „Sa tako velikim gradovima, ono što ranije nije bilo moguće danas postaje ekonomski razložno.”

Populacioni pritisak u najmnogoljudnijoj zemlji sveta upalio je alarm: Kina ima skoro pet puta više stanovnika nego SAD, ali dva puta manje zemljišta na kojoj se može živeti. Najmanje 200 miliona seljaka nalazi se u stalnom pokretu, u potrazi za poslom u gradovima.

Urbanizacija je postala važno pitanje za kineske lidere koji strahuju od masovnog nezadovoljstva besposlenih seljaka. Funkcioneri su nedavno pozvali na širenje starih i gradnju novih gradova da bi se „povećala mogućnost zapošljavanja i pojačali izvori prihoda seljaka”.

Zvanična statistika tvrdi da gradsku populaciju Kine danas čini 350 miliona ljudi, mada svetski stručnjaci kažu da je broj od 500 miliona bliži realnosti.

Novi zamajac

„Masovna gradnja i veća mogućnost zapošljavanja u gradovima treba da omoguće kineskoj privredi novi zamajac u budućnosti”, kaže kineski zvaničnik Dai Đunglijang. Drugi značajan poen zabeležiće zaštita prirodne okoline. „Raštrkane seoske industrije veliki su zagađivači”, ukazuje urbanista Songsu Čoi.

Prema predviđanjima eksperata Svetske banke, u svim gradovima sveta 2015. godine živeće 54 odsto ukupnog stanovništva na planeti, odnosno najmanje četiri milijarde ljudi. Postoji, pak, opasnost da vlasti izgube kontrolu nad stanovništvom u najprenaseljenijim svetskim metropolama, upozoravaju stručnjaci.

Kina će biti sačinjena od „oblasti isprepletanih metropola”, megalopolisa ili urbanih nemani koje gutaju gradove i sela duž ogromnog prostora, ističu kineski planeri.

Jedan megalopolis biće utemeljen na severnim gradovima – Pekingu i Tjanđinu, udaljenim 110 kilometara jedan od drugog, ukazuje pekinški profesor Džou Jising i ističe da „Peking nema luku i dovoljno obradivog zemljišta, dok Tjanđin ima i jedno i drugo”.

Šangaj će biti najveći kineski megalopolis, po prostoru i broju stanovnika, smatra Džou, uz procenu da će se „Pariz Dalekog istoka” širiti oko ušća najduže kineske reke Jangce (6.300 kilometara).

Ovaj velegrad polako tone, nedavno su upozorili stručnjaci, prema pisanju lista „Čajna dejli”. Zbog toga će vlasti ograničiti izgradnju oblakodera koji su delom doprinose takvoj situaciji.

U najmodernijoj kineskoj metropoli nalazi se više od 3.000 nebodera sa 18 ili više spratova, što dovodi do toga da grad tone centimetar i po godišnje, iako je eksploatacija podzemnih voda osnovni uzrok te pojave, ukazuje „Čajna dejli”. Šangajske vlasti uskoro će proučiti plan ograničavanja izgradnje oblakodera, piše ovaj kineski dnevnik na engleskom jeziku.

Prvi neboder u Šangaju, hotel „Interkontinental”, visok 82 metra, izgrađen je 1932. Osamdesetih godina niklo je najmanje 650, a devedesetih više od 2.000 oblakodera. U ovom gradu danas postoji preko 100 zgrada viših od 100 metara.

Široka oblast delte Biserne reke, koja obuhvata Hongkong, Šendžen i Džuhaj, sačinjavaće treći megalopolis, dok će se severoistočni urbani potez protezati od Dalijena do Šenijanga u provinciji Lijaoning, objašnjava Džou.

Širenje mreže gradova danas se odvija preko priobalnih ravnica i rečnih delti, tvrde kineski urbanisti i procenjuju da će najveći kineski megalopolis – u bliskoj budućnosti – moći da proguta ljudstvo brojnije od 280 miliona današnjih stanovnika SAD.

Urbani džinovi, gradovi mravinjaci i megalopolisi više nisu san i mašta, već stvarnost i budućnost Kine.