Ostala je samo Bosna

Republika Slovenija je 5. marta 2008. godine prva od svih postjugoslovenskih država priznala jednostrano proglašenu nezavisnost Kosova. Polazeći od toga da je u prvoj polovini ove godine Republika Slovenija bila predsedavajuća Evropskom unijom, privremeno su bili ugroženi odnosi između zvanične Ljubljane i Beograda. Burne reakcije dela srpske javnosti na slovenačko priznanje nezavisnosti Kosova posebno su došle do izražaja krajem februara i početkom marta ove godine, što je kulminiralo napadom na zgradu ambasade ove zemlje u Srbiji, kao i na trgovinske centre „Merkator” u Beogradu i Novom Sadu. Ipak, jasno je da je tokom proteklih nekoliko meseci gotovo u potpunosti prevladno izvesno zahlađenje u odnosima između Srbije i Slovenije.

S druge strane, Republika Hrvatska priznala je nezavisnost Kosova 19. marta 2008. godine i to gotovo mesec dana nakon njenog proglašenja. Ovakav potez Republike Hrvatske umalo je doveo do pada aktuelne vlade, ali je vladajuća koalicija HDZ i Hrvatske seljačke stranke uspela da „preživi” pokušaje Samostalne demokratske srpske stranke u vezi sa napuštanjem vlade.

Međutim, hrvatsko priznavanje nezavisnosti Kosova nije u Srbiji izazvalo erupciju nezadovoljstva, kao što je to bio slučaj sa ranijim slovenačkim priznanjem, a istovremeno nije uticalo i na ozbiljnije remećenje bilateralnih odnosa Hrvatske sa našom zemljom.

U javnom diskursu u Crnoj Gori tokom proteklih mesec dana sve je aktuelnija bila tema eventualno priznavanje nezavisnosti Kosova. To potvrđuje i nedavno održana rasprava u Skupštini Republike Crne Gore na kojoj je bilo uočljivo da postoji podela zbog navedenog pitanja između vladajuće koalicije Demokratske partije socijalista i Socijaldemokratske partije Crne Gore, sa jedne, i prosrpske opozicije i Pokreta za promjene, sa druge strane. Važno je napomenuti da nisu retki analitičari koji smatraju da će odluka Vlade Republike Crne Gore o priznanju nezavisnosti Kosova, doneta 9. oktobra 2008. godine, dakle samo jedan dan nakon održavanja Generalne skupštine UN, suštinski uticati kako na pogoršanje odnosa između Podgorice i Beograda tako i na bezbednosne prilike u ovoj multietničkoj zemlji u kojoj Srbi čine jednu trećinu ukupnog broja stanovnika. Ovo već potvrđuje i odluka Vlade Srbije o proglašenju ambasadora Crne Gore u našoj zemlji personom non grata.

U Bosni i Hercegovini, usled brojnih unutrašnjih problema i međupartijskih trzavica, a pre svega zbog najavljenih ustavnih promena i nedavno održanih lokalnih izbora, do sada nije vođena ozbiljnija rasprava o eventualnom priznanju nezavisnosti Kosova. Istovremeno, ni vodeći činioci međunarodne zajednice zato nisu vršili pritisak na vlasti BiH da donesu odluku o priznanju Kosova.

Proceduru za priznavanje Kosova kao nezavisne i suverene države otpočela je i Republika Makedonija pre svega zahvaljujući pritiscima albanskog dela vladajuće koalicije, ali i pojedinim uticajima vodećih političkih faktora u međunarodnoj zajednici. Zato je Sobranje Makedonije 9. oktobra 2008. godine održalo vanrednu sednicu na kojoj je potvrdilo zahtev o priznanju Kosova, a koji su podnele Demokratska partija Albanaca, jedna od članica vladajuće koalicije, kao i opozicione proalbanske partije – Demokratska unija za integraciju i Nova demokratija. Navedenu odluku makedonskog parlamenta potom je potvrdila i vlada.

Ostaje da se vidi da li će navedeni sled događaja u vezi sa proglašenjem nezavisnosti Kosova, ali i to što su ga priznale nekadašnje jugoslovenske republike, ugroziti postkonfliktnu konsolidaciju međudržavnih odnosa u regiji. Važno je, međutim, napomenuti da je upravo zahvaljujući podršci srpskoj inicijativi ili uzdržavanjem od glasanja tokom izjašnjavanja u Generalnoj skupštini UN došlo do izvesne „posredne solidarnosti” država nastalih od Jugoslavije sa Republikom Srbijom u njenom zahtevu da se od Međunarodnog suda pravde traži savetodavno mišljenje u vezi sa legalnošću proglašenja nezavisnosti Kosova. Ubrzanje postupka procedure priznanja nezavisnosti Kosova Republike Crne Gore i Republike Makedonije, sa druge strane, predstavlja prevashodni odgovor na zahteve vodećih činilaca međunarodne zajednice, koji su bili izraženi i prilikom donošenja sličnih odluka u Republici Hrvatskoj i Republici Sloveniji.

glavni urednik časopisa „Međunarodna politika”