Svetski „Zenit”

Fototipsko izdanje avangardnog časopisa „Zenit” i monografija o časopisu koju su uradile istoričarka književnosti Vidosava Golubović i istoričarka umetnosti Irina Subotić, posle dve godine velikog truda najzad se nalazi pred našom i svetskom javnošću. Ovo kapitalno delo nastalo je zajedničkim trudom tri suizdavača – Instituta za književnost i umetnost iz Beograda, Narodne biblioteke Srbije i Kulturno-prosvjetnog društva „Prosvjeta” iz Zagreba. Štampano je u impresivnom tiražu od 1.000 primeraka, a od pre nekoliko dana nalazi se u svim boljim knjižarama u Beogradu i Srbiji, po ceni od 12.500 dinara.

Na jučerašnjem predstavljanju ovog prvorazrednog izdavačkog poduhvata u Narodnoj biblioteci Srbije, kapitalnog projekta kojim se u svetu možemo samo pohvaliti i kojim pokazujemo da u istoriji avangardnih pokreta Evrope jedno od važnijih mesta pripada i časopisu „Zenit”, rečeno je da je ovaj časopis van sumnje najznačajniji avangardni časopis na prostoru međuratne Jugoslavije. „Zenit” je pokrenut u Zagrebu 1921. godine, dve godine kasnije prelazi u Beograd i tu izlazi do 1926. godine, glavni urednik i neka vrsta spiritus movensa bio je Ljubomir Micić koji je, prema rečima Vesne Matović iz Instituta za književnost i umetnost iz Beograda, neposredno podelio i poneo, može se bez preterivanja reći, teret dramatičnih zbivanja i nepovoljan epilog ovog najautentičnijeg i najznačajnijeg avangardnog glasila na jugoslovenskom prostoru.

– Ovo izdanje izlazi na zaprepašćenje svih Srba i elitističkih naroda – rekao je juče Sreten Ugričić, upravnik Narodne biblioteke Srbije, koji je dodao da se na internet sajtu Narodne biblioteke Srbije, pored informacija o samom izdanju, fotografija i tekstova Vidosave Golubović i Irine Subotić o tome, nalazi i kompletni časopis „Zenit” a sve je to uvršćeno i u svetsku digitalnu baštinu. Ugričić je najavio seriju predavanja, okrugle stolove o „Zenitu” kao i moguće organizovanje međunarodne konferencije, odnosno stručnog naučnog skupa koji bio održan 2009. godine.

Govoreći o fototipskom izdanju „Zenita”, Vidosava Golubović, autorka jedne od dve studije uključene u knjigu koja prati fototipsko izdanje, naglasila je da je njegovo objavljivanje kulturni događaj prvog reda i da je „Zenit” bio glasilo nacionalnog i evropskog ranga. Irina Subotić, autorka druge studije, govorila je o tome koliko se ovim izdanjem otvaraju nove stranice izučavanja „Zenita” i kod nas i u svetu i da se njime dokazuje da kod nas avangarda nije postojala samo kao ideja. Iz „Zenita” i iz same bogate zaostavštine Ljubomira Micića u koju su autori ovog izdanja imali uvid, rekla je Irina Subotić, dokazuje se svetu kako nove ideje i nove perspektive pobeđuju.

Reprint „Zenita” i monografija koja ga prati štampani su u Zavodu za izradu novčanica i kovanog novca u Topčideru, a o tehničkom izgledu knjige, o kvalitetu ilustracija (fotografija i reprodukcija) brinuo se Jovan Čekić i Koanstudio.