Operacija „Krivaja 95”

Pročitao sam tekst gospodina Slobodana Perića „Srebrenica, istine i laži”, objavljen u „Politici” 21. maja, i slažem se s iznetim činjenicama i njegovim stavom da se u Srebrenici nije dogodio ratni zločin, a kamoli genocidne radnje od strane Vojske Republike Srpske, koji je on izneo u drugom delu svog teksta, gde kaže: „Svi Srebreničani koji su poginuli u borbama ili streljani nakon zarobljavanja, stradali su kao vojnici 28. divizije ABiH od 12. do 16. jula 1995, tokom proboja kolone prema Tuzli van grada Srebrenice i van zaštićene zone ’Srebrenica’.”

U prilog ovoj tvrdnji pokušaću da iznošenjem prikaza ratne operacije „Krivaja 95” objasnim ciljeve i opišem tok te operacije koja nije bila genocidne prirode, već samo obrambene u smislu zaštite i očuvanja Republike Srpske i njenog naroda. Sporazum o zaštićenim zonama Srebrenice i Žepe bio je laž i farsa da je Srebrenica bila grad bez vojske i naoružanja. U januaru 1995. u Srebrenicu stiže kontingent Unprofora od 600 holandskih vojnika. Umesto da budu neutralni, oni sarađuju s komandom 28. muslimanske divizije koja se nalazila u Srebrenici. Učestale napade na okolna srpska sela Bratunac, Skelane, Kravica i Višnjica (gde su masakrirani meštani Srbi) organizovale su i izvršile jedinice te divizije iz Srebrenice na čelu s Naserom Orićem. Srebrenica je bila muslimanska vojna tvrđava, Izetbegovićev Alamo. To je znao i komandant Unprofora francuski general Filip Morion, ali nije preduzimao ništa. Umesto demilitarizacije te zone, dolazi do ilegalnog naoružavanja muslimanske vojske preko humanitarnih konvoja iz Tuzle i Kladnja.

Priča o golorukom srebreničkom narodu je šarena laža za svetsko javno mnjenje, a u stvari je reč o izvanredno naoružanoj muslimanskoj vojsci koja je pripremala veliku ofanzivu na srpske položaje pod nazivom „Uragan 95” sa ciljem razbijanja Republike Srpske na dva dela, radi uništenja prvo zapadnog dela RS s osvajanjem Banjaluke (u sklopu hrvatske operacije „Oluja”), a osvajanjem Ozrena i Dobojskog koridora kasnije bi se zauzeo i istočni deo RS uz pretpostavku uništenja vojske RS.

Zato VŠ VRS odlučuje da ofanzivnom operacijom Drinskog korpusa potpuno odvoji enklavu Srebrenicu od Žepe pa 1. jula 1995. počinje operacija „Krivaja 95” sa ciljem sprečavanja muslimanskog presecanja glavne srpske komunikacije Vlasenica–Zvornik i razbijanja RS na dva dela, a onda i uništenja glavnog uporišta muslimanske vojske u Srebrenici. U operaciji su angažovane kompletna Zvornička brigada, Vlasenička brigada, Birčanska brigada, Druga romanijska motorizovana brigada, Milička brigada i delovi Bratunačke brigade. Linija fronta je istovremeno bila i granica zaštićene zone. Operacija počinje 5. jula napadom Zvorničke brigade i zauzimanjem tri pošumljena visa koji okružuju Srebrenicu. U isto vreme Laki zvornički pešadijski bataljon na čelu s „Vukovima sa Drine” (specijalna jedinica za diverzantsko-izviđačka dejstva) kreće u napad od sela Alibegovac i nadire pravcem Guber Banja – Srebrenica. I jedni i drugi imali su podršku tenkova i artiljerije.

Posle više uzastopnih napada Srbi probijaju položaje muslimanske vojske kod Javora i Biljega. Načelnik štaba VRS general Radoslav Krstić 7. jula zbog lošeg vremena prekida napad, i tek posle 14 sati borbe se nastavljaju. U međuvremenu snage Unprofora pomažu muslimanskoj vojsci, obaveštavajući je o operativnim i izviđačkim podacima o kretanju i brojnosti srpskih jedinica. Srpska vojska 8. jula bez borbe zauzima osmatračnicu holandskih unproforaca, a muslimanske snage se povlače u Srebrenicu napuštajući to važno strateško mesto. Čitava komanda 28. divizije s Naserom Orićem na čelu beži helikopterom u Sarajevo ostavivši svoju vojsku na cedilu, sve po naređenju Alije Izetbegovića.

Borbe se nastavljaju 9. jula i Srbi zauzimaju sela Pusmulići, Jelići, Pribičevac, Orlovine, Kiprovo i Kostur, došavši do prilaza Srebrenici. Međutim, sutradan tokom jutra nekoliko jedinica muslimanske 28. divizije kreće u silovit opšti proboj srpskog obruča i potiskuje srpske snage na početne položaje. Vode se borbe prsa u prsa koje srpski borci jedva izdržavaju. Muslimanski kontraudar kod Javora je silovit i koncentrisan prema Tuzli jer je jedini cilj proboja spasavanje golog života. Brzom intervencijom „Vukova sa Drine” prekida se muslimansko izvlačenje i ponovo zatvara obruč. Delovi Vlaseničke, Miličke i Bratunačke brigade uz podršku tenkova i bornih kola prelaze u kontranapad i kod sela Rajne spajaju se s „Vukovima”.

Muslimanske snage su ponovo u okruženju, pada im borbeni moral, masovno odbacuju oružje i oblače civilna odela. Srebrenicu 11. jula napušta kompletna muslimanska vojska povlačeći se u nepoznatom pravcu i ostavljajući u gradu žene, decu i starce, dok vojska RS s komandnim kadrom ulaze u oslobođenu Srebrenicu ostvarujući vojnički briljantnu pobedu nad mnogo jačim protivnikom uz minimalne civilne žrtve.

Cilj ove profesionalno izvedene vojne akcije nije bilo etničko čišćenje ili progon muslimanskog stanovništva, kao što je bio slučaj u hrvatskoj vojno-redarstvenoj operaciji „Oluja” avgusta 1995. kada je hrvatska vojska proterala više od 200.000 domicilnih srpskih civila sa teritorija SAO Krajine, a sve pod nadzorom snaga UN.

Miomir Garašanin,
Beograd