U maminoj kuhinji i u 35. godini

Najnovije godišnje istraživanje Krovne organizacije mladih Srbije pod nazivom „Alternativni izveštaj o položaju i potrebama mladih u Srbiji 2024” svedoči da nešto više od polovine mladih u našoj zemlji, uzrasta od 15 do 30 godina, živi u roditeljskom stanu, sopstveni krov nad glavom ima svega petina mladih, a isti procenat njih živi u iznajmljenom stanu. Iako se većina mladih nalazi u procesu obrazovanja, zabrinjava podatak da čak 45 odsto njih nema nikakvu zaradu, a od onih koji su zaposleni svega 37 odsto radi na „neodređeno”, dok skoro petina mladih nema nikakav ugovor o radu, odnosno radi na crno. Najveći broj mladih smatra da će do sopstvenog stana doći samo putem nasleđa.

Rezultati studije „Mladi – naša sadašnjost” Instituta za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta u Beogradu pokazuju da više od polovine mladih u našoj zemlji još uvek ne napušta svoju devojačku ili momačku sobu, pije prvu jutarnju kafu u porodičnom krugu i živi na maminoj kuhinji. Čak dve trećine populacije između 19 i 35 godina spada u kategoriju „izdržavanih osoba”, koje finansijski pomažu roditelji.

Istraživanje koje je obavljeno 2011. godine na uzorku od 1.627 ispitanika, starosti od 19 do 35 godina u 62 opštine na teritoriji Srbije, pokazalo je da najveći broj mladih (56 odsto) živi u svojoj porodici, odnosno sa roditeljima i drugim srodnicima, a da tek svaka sedma mlada osoba živi samostalno, sa prijateljima ili rođacima dok studira u drugom gradu. Dragan Stanojević, docent na katedri za sociologiju i jedan od autora ove studije, kaže da sa roditeljima živi dve trećine mladih između 24 godine i 25 godina, polovina mladih od 29 i 30 godina i 37 procenata onih između 34 godine i 35 godina.

„Naša zemlja pripada tzv. mediteranskom krugu zemalja, u kojima se ne podstiče samostalnost dece i u kojima mladi kasno napuštaju roditeljski dom i ostaju finansijski zavisni od roditelja, sa kojima imaju jake emocionalne veze. Njihovo odrastanje odlaže obrazovanje, a duže obrazovanje povezano je sa kasnijim zasnivanjem porodice. Produženo stanovanje sa roditeljima zajedničko je svim mladima sa područja bivše Jugoslavije – oko dve trećine mladih uzrasta od 18 godina do 34 godine u našoj zemlji živi u roditeljskom domaćinstvu, bilo da su samci ili u braku sa decom ili bez dece. Zanimljivo je da mladi u našoj zemlji deset godina kasnije ’prelaze’ u odraslo doba u odnosu na svoje vršnjake u Danskoj”, objašnjava Stanojević.

Mladi u Evropskoj uniji u proseku napuštaju roditeljski dom u 26. godini, ali ovaj prosek značajno varira u među zemljama Starog kontinenta. U momačkoj i devojačkoj sobi najduže ostaju Hrvati, Crnogorci, Italijani, Slovaci, Srbi i Grci, koji se odvajaju od roditelja tek kada zakorače u četvrtu deceniju, pokazuje najnovije istraživanje Evrostata. Zvanična statistika evropskog statističkog biroa, koja brojkama slika osamostaljenje mladih, govori da su razlike od zemlje do zemlje veoma velike: iz „gnezda” najpre „odlete” mladi Danci, Norvežani i Finci – svega pet procenata mladih uzrasta od 25 do 29 godina živi u roditeljskom domu. Podaci takođe pokazuju da petina Holanđana i Nemaca u drugoj polovini dvadesetih i dalje živi sa mamom i tatom, a to važi i za četvrtinu mladih Švajcaraca i Francuza. Trećina mladih Austrijanaca, Čeha i Belgijanaca uzrasta od 25 do 29 godina takođe živi u svojoj momačkoj ili devojačkoj sobi. Kada se pogleda prosek osamostaljivanja na starom kontinentu, dolazi se do zaključka da mladi u mediteranskim zemljama najduže ostaju u roditeljskom domu – čak 65 odsto mladih Španaca i Portugalaca živi sa mamom i tatom, a u tom statusu se nalazi i 70 procenata Italijana i Grka. 

Amerikanci nemaju para da žive samostalno

I sociološka istraživanja u Americi govore da se roditeljska gnezda ne prazne onom brzinom kao nekada – u ovom trenutku čak 45 odsto mladih uzrasta od 18 do 29 godina i dalje živi u roditeljskom domu. Glavni razlog jeste ušteda novca, s obzirom na to da su troškovi života u SAD vrtoglavo porasli poslednjih nekoliko godina, pa mesečni izdaci za svakodnevni život sada iznose 2.052 dolara.