Mira Trailović: novo doba srpskog pozorišta

„Mira Trailović: novo doba  srpskog pozorišta“ naziv je izložbe koja će povodom 100 godina od njenog rođenja biti otvorena u utorak uveče, 24. decembra od 19 sati u Muzej pozorišne umetnosti Srbije u Beogradu. Autor postavke je Aleksandra Milosavljević, muzejski savetnik. Učestvuju glumica Jelisaveta Seka Sablić i scenograf Todor Lalicki koji će i otvoriti izložbu. Svojim pozorišnim radom i vizionarskim idejama koja su postala deo nasleđa Mira Trailović (22. januar 1924 – 7. avgust 1989) slovi za jednu od najznačajnijih ličnosti u našoj kulturi. Ostvarila se na planu radio i pozorišne umetnosti kao reditelj, inovator, pokretač, upravnik i organizator, dok je za televiziju (1961–1989) uradila brojne adaptacije i režije za 33 televizijske drame i pozorišna prenosa. Najveće zasluge beleži kao osnivač dva pozorišta: Ateljea 212 i Bitef teatra, kao i prestižnog međunarodnog pozorišnog festivala Bitefa, zahvaljujući kojima je uspostavila komunikaciju i blisku povezanost naših i stranih umetnika.

Muzej pozorišne umetnosti Srbije ovom izložbom pocrtava zasluge i zaveštanje Mire Trailović kroz osnivanje Ateljea 212, Bitefa i Bitef teatra, zahvaljujući kojima je ova umetnica raskošnog talenta uspostavila komunikaciju i blisku povezanost naših i stranih umetnika; takođe, postavka predstavlja rediteljska ostvarenja u Radio Beogradu, brojne adaptacije i režije za televizijske drame i pozorišne prenose.

Centralni deo postavke odnosi se na izbor iz pozorišnog opusa, a koji je deo identiteta pozorišne scene druge polovine 20. veka. Kroz lupu tadašnje pozorišne kritike, publici će biti pokazano da je za odgovarajuću procenu njenog izbora komada, glumaca, estetike i rediteljskog izraza koji su bili drugačiji, vizionarski, novi: neophodna vremenska udaljenost i razumevanje u današnjem vremenu. Tokom trajanja izložbe biće priređene prigodne večeri posvećene njenim rediteljskim ostvarenjima u Radio Beogradu, osnivanju Ateljea 212, a zatim i  Bitefa i Bitef teatra.

Rođena je kao ćerka Andreja Milićevića koji je preveo više od 36 dela francuskih klasika i Radmile Simić, profesorke francuskog jezika. Deda joj je bio Milan Simić, upravnik Narodnog pozorišta u Beogradu. Privilegiju da odrasta u domu obrazovanih roditelja i predaka, shvatala je i kao breme, jer je uvek morala da ispunjava i njihova, a ne samo svoja očekivanja. Marljiva učenica Druge ženske gimnazije u Beogradu, srednje muzičke i glumačke škole, Mira Trailović najpre je završila Muzičku akademiju, a zatim  je, po želji oca arhitekte, upisala arhitekturu, ali je odustala posle dva semestra. Na drugoj godini studija napustila je tehnologiju, a istoriju umetnosti pred sam diplomski ispit. Privlačili su je televizija, drama, režija i pozorište, pa je 1950. godine završila Visoku filmsku školu, a prvi debi imala je dve godine pre diplomiranja. Diplomirala je režiju 1956. godine na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu. Kasnije je na istom fakultetu bila i profesor radio-režije više godina.

U mladosti, 1944. godine Mira Trailović bila je i spikerka i urednica Dramskog programa Radio Beograda osvojivši glasom Minerve slušaoce. Njenom režijom ,,Fausta“ 12. novembra 1956. godine u sali sa 212 stolica u dvorani nekadašnje novinske kuće ,,Borbe" počeo da živi jedan novi svet: otvoreno je pozorište Atelje 212. Sa Radošem Novakovićem jedan je od osnivača, a zatim i dugogodišnji upravnik Ateljea 212. Pod njenim vođstvom Atelje  212 probijao je granice Jugoslavije i vremenom postao pozorište poznato svuda u svetu, kao i prvo pozorište sa područja SFRJ-a koje je pozvano da gostuje u SAD-u posle Drugog svetskog rata. Pozorišna rediteljka, čiji komadi su uvek bili avangardni, grozila se te reči, ali ti komadi su zaista unosili nove kulturne i političke trendove u pozorišni život Beograda. Kao rediteljka prvi put je predstavila beogradskoj publici najznačajnija imena svetske pozorišne avangarde: Joneska, Sartra, Olbija, otkrila publici nove domaće pisce... Revolucionarne 1968. godine premijerno je beogradskoj publici predstavila hipi mjuzikl ,,Kosa“, prvu postavku u Evropi posle američke praizvedbe ovog dugovečnog mjuzikla.