Crevne infekcije iscrpljuju organizam

Infekcije gastrointestinalnog trakta oduvek predstavljaju veoma značajan medicinski problem. Po učestalosti javljanja nalaze se na drugom mestu, odmah iza akutnih respiratornih infekcija. Javljaju se kako u nerazvijenim i slabo razvijenim zemljama sveta tako i u visoko razvijenim zemljama. Najučestalije su tokom leta i rane jeseni, ali se javljaju i u zimskim mesecima.

Uzročnici crevnih zaraznih bolesti su raznovrsni, i to mogu biti: bakterije, virusi i paraziti. Lekari savetuju da se u nekim slučajevima pošalje uzorak stolice na analizu, kako bi se utvrdio uzrok problema kod pacijenata.

Kako ističe dr Danka Purtić Kljajić, specijalista mikrobiologije sa parazitologijom i načelnik Jedinice za kliničko-dijagnostičko testiranje Centra za mikrobiologiju Gradskog zavoda za javno zdravlje u Beogradu, lekar primarne zdravstvene zaštite treba, prema simptomima i kliničkoj slici pacijenta, da proceni na koju vrstu mikrobiološkog ispitivanja će poslati uzorak stolice.

– Bakteriološki pregled stolice se naziva koprokultura. Koprokultura služi za postavljanje dijagnoze oboljenja i za dokazivanje kliconoštva. Laboratorija za koprokulture GZZJZ Beograd izoluje i identifikuje crevne patogene bakterije kao što su Salmonella spp., Shigella spp., Campylobacter spp. i Yersinia enterocolitica. Kada se govori o crevnim infekcijama izazvanim salmonelama, uglavnom se misli na tzv. netifusne salmoneloze, odnosno na kliničku manifestaciju enterokolitisa (upala sluznice tankog i debelog creva). To je samoograničavajuće oboljenje koje se tipično manifestuje kao akutni dijarejalni sindrom. Izvor infekcije mogu biti kontaminirana hrana životinjskog porekla (najčešće meso živine, jaja, mlečni proizvodi), voće, povrće i voda kontaminirani fecesom životinja, zatim direktan kontakt sa životinjama i veoma retko prenos sa osobe na osobu (obolela osoba ili kliconoša). Put prenosa infekcije je fekalno-oralni, a inkubacija traje od šest sati do tri dana.

Kliničku sliku karakterišu nagli početak bolesti, proliv, mučnina i povraćanje, zatim bolovi i grčevi u stomaku i povišena telesna temperatura. Simptomi bolesti prolaze spontano nakon tri do pet dana – kaže dr Purtić Kljajić.

Lečenje je uglavnom simptomatsko i podrazumeva nadoknadu tečnosti i elektrolita. Antibiotike treba izbegavati, s obzirom na to da ne skraćuju trajanje bolesti, a nose rizik od nastanka kliconoštva, neželjenih dejstava samog leka i rastuće rezistencije na ove lekove. Ako je reč o životno ugrožavajućim kliničkim manifestacijama bolesti, o imunokompromitovanim pacijentima i pacijentima sa faktorima rizika, tada je važno uvesti antibiotsku terapiju prema antimikrobnoj osetljivosti uzročnika. Prevencija podrazumeva pravilnu termičku obradu namirnica, dobro pranje voća i povrća, redovno pranje ruku vodom i sapunom, naročito nakon rada sa sirovim namirnicama, higijenu ruku nakon kontakta sa kućnim ljubimcima i drugim životinjama, dostupnost čiste, pijaće vode, kontrolu ispravnosti životnih namirnica, upotrebu pasterizovanog mleka i mlečnih proizvoda, kao i prijavljivanje obolelih i adekvatno praćenje kontaktnih kliconoša.

– Može se javiti i kampilobakterioza. Stopa oboljevanja od kampilobakterioza je veća i od salmoneloza, ali je broj slučajeva potcenjen, s obzirom na to da se laboratorijska dijagnostika kampilobaktera ne radi rutinski u svim laboratorijama. Kampilobakterioza je samoograničavajuće oboljenje koje se manifestuje kao akutni dijarejalni sindrom. Izvor infekcije mogu biti kontaminirana hrana životinjskog porekla, voće, povrće i voda kontaminirani fecesom životinja, zatim direktan kontakt sa životinjama i sa izmetom ptica u prirodi, kao i kupanje u prirodnim vodenim površinama. Kampilobakter se obično ne prenosi sa osobe na osobu. Inkubacija traje od dva do pet dana. Kliničku sliku karakterišu proliv sa prisustvom krvi i sluzi u stolici, bolovi i grčevi u stomaku, mučnina i/ili povraćanje i povišena telesna temperatura. Simptomi bolesti prolaze spontano nakon tri do šest dana – pojašnjava naša sagovornica.

Jersinioza je još jedna dijagnoza iz ove grupe bolesti. Inkubacija traje od tri do sedam dana, a javljaju se proliv, bolovi u stomaku i povišena temperatura. Simptomi bolesti prolaze spontano nakon sedam do četrnaest dana. S obzirom na to da je ključno mesto infekcije završni deo tankog creva i crvuljak, klinička slika jersinioze može da liči na upalu slepog creva.

Važna osobina enteropatogenih jersinija je njihova sposobnost razmnožavanja na temperaturi od četiri stepena Celzijusovih, što znači da čuvanje hrane u frižideru ne sprečava nastanak crevne infekcije uzrokovane ovom bakterijom.

– Šigeloza, takođe, može da bude jedna od dijagnoza. Izvor infekcije je direktan kontakt sa inficiranom osobom, uključujući i seksualan kontakt među muškarcima koji imaju seksualne odnose sa muškarcima, zatim hrana, voda za piće. Značajnu ulogu u prenosu imaju i insekti, kao mehanički vektori, s obzirom na malu infektivnu dozu u širenju šigeloze.

Put prenosa infekcije je fekalno-oralni. Inkubacija traje od dvanaest sati do četiri dana. Kliničku sliku karakterišu vodenasti proliv (dijareja) sa većim brojem tečnih stolica (do 20 dnevno) male zapremine koja može preći i u krvavu dijareju, jaki bolovi i grčevi u stomaku sa nagonom na defekaciju, kao i povišena telesna temperatura. Simptomi bolesti prolaze spontano nakon četiri do osam dana. U težim oblicima, šigeloza može trajati nekoliko nedelja uz pojavu komplikacija. Lečenje je uglavnom simptomatsko i podrazumeva nadoknadu tečnosti i elektrolita. Prema preporukama Svetske zdravstvene organizacije (SZO), sve osobe sa simptomima krvave dijareje treba da primaju antibiotsku terapiju prema antimikrobnoj osetljivosti uzročnika. Prevencija podrazumeva redovno pranje ruku vodom i sapunom, obavezno nakon defekacije, kao i pre pripreme i konzumiranja hrane, poboljšanje higijenskih uslova, prijavljivanje obolelih i otkrivanje kliconoša… – naglasila je dr Purtić Kljajić.