Jubilej „Američkog Srbobrana”

„Američki Srbobran” je najstariji kontinuirano objavljivani srpski list u Sjedinjenim Američkim Državama i svetu. Prvi broj izašao je 18. januara 1906. godine u Pitsburgu (Pensilvanija), gde i danas izlazi. Osnivač lista i Srpskog pravoslavnog saveza „Srbobran” bila je grupa srpskih imigranata na čelu s Adamom Maravićem, Savom i Petrom Hajdinom, Miletom Kasarom i Simom Lapčevićem. List je prvobitno služio kao organ tog saveza, čiji je zadatak bio očuvanje srpske nacionalne svesti, pravoslavne vere i kulturnog nasleđa srpske dijaspore u SAD. Prvi urednik bio je Milivoj Buzadžić. Programski tekst prvog broja napisao je sveštenik Sava Vojvodić, naglašavajući zadatke saveza i lista: obrazovanje srpske zajednice, očuvanje pravoslavlja i sprečavanje asimilacije.

Tokom Prvog svetskog rata list je podržavao delegate srpske kraljevske vlade, uključujući potpukovnika Milana Pribićevića, u prikupljanju dobrovoljaca. List je bio mesto i za oštre ideološke i političke rasprave između različitih srpskih i jugoslovenskih udruženja u SAD, naročito između udruženja „Srbobran” i „Sloga”, koje su vodili naučnici Paja Radosavljević i Mihajlo Pupin.

Frekvencija izdavanja: 1906–1942. nedeljno do dnevno, zavisno od perioda; 1942–1960. dnevno, osim nedelje i praznika; 1960. nedeljno; 1961–1983. tri puta nedeljno; 1984–1999. nedeljno; od 2000. dvonedeljno.

„Američki Srbobran” izveštavao je o svim važnim događajima u istočnoj Evropi, balkanskim ratovima, Sarajevskom atentatu, Prvom i Drugom svetskom ratu, formiranju Kraljevine Jugoslavije, komunističkom periodu i ratovima na Balkanu devedesetih godina prošlog veka. Objavljuje govore i izjave srpskih i srpsko-američkih lidera, pozive na humanitarnu pomoć, sećanja, intervjue i poeziju.

List je postao centralni publikacioni organ srpske dijaspore u SAD, s posebnim fokusom na Srpsku pravoslavnu crkvu u SAD i Srpsku patrijaršiju, kulturni život dijaspore, festivale, koncerte, sportske događaje, dvojezične članke za očuvanje jezika i kulture.

Među poznatim saradnicima bili su nobelovac Ivo Andrić, Vasko Popa, Miloš Crnjanski, Jovan Dučić, Aleksandar Petrov i Krinka Vidaković Petrov.

„Američki Srbobran” ima najveći tiraž od svih srpskih novina u SAD i prati život srpskih zajednica u mnogim saveznim državama kroz rubriku „Social Gazette”. Tokom vekova izlaženja, list je služio kao kulturni most između starosedelačkih Srba u Americi i novih generacija, pružajući kontinuitet u očuvanju srpske vere, tradicije i nacionalnog identiteta.

Prof. dr Vladimir Grečić