Fojbe i mi

Možemo li biti „neutralni”, pasivni, pa čak pomalo i zadovoljni kada se Italija s jedne, i Slovenija i Hrvatska s druge strane, raspravljaju, pa i politički spore oko toga ko je koga proterao iz Istre posle Drugog svetskog rata? Da li to što je Fijat ušao u Zastavu, ili to što italijanski vojnici čuvaju Pećku patrijaršiju blokira, na neki način, i glas Beograda u sadašnjem sporu dve bivše jugoslovenske republike sa Rimom. Možemo li na to gledati iz vizure nekadašnje zajedničke države SFRJ, ili samo iz konteksta onoga šta se sve dogodilo na bivšim jugoslovenskim prostorima posle 1991. godine? Da li je problem Slovenije i Hrvatske sa Italijom samo njihov problem, kako se to očigledno sada gleda u Beogradu, ili ima i šire evropske dimenzije?

Naravno, svaka se država prvenstveno brine za svoje građane i svoju imovinu, pa i za svoje granice. Činjenica je da su u poslednjim danima Drugog svetskog rata neki Italijani stradali u fojbama u Istri, baš kao što je i činjenica da su mnogi otišli, ili morali da odu iz Istre. Oko brojki spore se istoričari. Novac za izgubljenu italijansku imovinu onih građana koji su 1954. napustili severnu Istru Slovenija je odavno uplatila na račun u Luksemburgu.

No, ono što je zapanjujuće, a što Rim prećutkuje, jeste da do danas nijedan italijanski oficir iz Drugog svetskog rata nije izveden pred neki italijanski sud zbog ratnih zločina počinjenih u Sloveniji, Hrvatskoj, Crnoj Gori, ili na Kosovu. Hiljade ljudi na Balkanu bilo je tokom Drugog svetskog rata žrtva italijanskih ratnih zločina. Posle rata niko nije pozvan na odgovornost, naprotiv, italijanske vlasti odustale su od zahteva da se traži izručenje nemačkih ratnih zločinaca u Italiju pribojavajući se da bi to moglo da dovede do talasa zahteva za izručenje italijanskih ratnih zločinaca drugim državama. Upravo je to izjavio italijanski ambasador u Moskvi Pjetro Kvaroni 2002. godine, a istoričari Filipo Fokardi i Luc Klinkhamer objavili su pre osam godina dokumenta iz kojih proizlazi da se suđenja italijanskim ratnim zločincima iz Drugog svetskog rata namerno odlažu.

Italijani su u Drugom svetskom ratu imali koncentracione logore na nekim jadranskim ostrvima, u kojima su držali zatočene Slovence, Hrvate, pa i Srbe. Ljubljana je tokom tog rata sve vreme bila pod opsadom italijanske vojske, doslovno opasana žicom i bunkerima. Italija je tada stvarala veliku Albaniju, ujedinjujući Kosovo sa Albanijom.

Za vreme NATO bombardovanja Jugoslavije 1999. godine, italijanski borbeni avioni izveli su oko 3.500 borbenih letova bacivši na Srbiju više od 4.000 bombi i raketa. Čak su na nas poslali i stare domaće avione jurišnike da bi kasnije mogli bolje da ih prodaju sa referencom: „bombardovali Srbiju 1999”. Stari Latini.

Jesmo li zbog para sve to zaboravili?