I bogati i siromašni plaču

„Naši roditelji”, tekst i režija Patrik Lazić, Beogradsko dramsko pozorište i „Božji ljudi”, po motivima proze Borisava Stankovića, reditelj Jug Đorđević, Narodno pozorište u Beogradu

Radnja predstave „Naši roditelji”, nastale prema tekstu i u režiji Patrika Lazića, odvija se na kruzeru koji plovi grčkim morima, ispisujući odnose između tri para, emotivnih partnera ili ljudi čije su se sudbine slučajno ukrstile na ovom putovanju. Ova komična drama prikazuje prepoznatljivu svakodnevicu, otvarajući pitanja odnosa između roditelja i dece, ljubavi, žrtve, odricanja, ali i osnovnih razloga imanja potomstva, kao i sve većeg uticaja veštačke inteligencije u našim životima; reč je o temama koje nas se sve tiču, zbog čega će predstava verovatno biti zanimljiva široj publici. Sa druge strane, scenskom tekstu fali više izazovnosti, likovi su preovlađujuće sazdani od opštijih crta, dijalozi su im uglavnom rutinski, bez krupnijih misaonih ili stilskih iskoračenja; samo povremene, efektne komičke dosetke razbijaju tu prosečnost. Predstava je određena kao deo trilogije, nastavak Lazićevog izuzetnog projekta „Naš sin”, ubedljivijeg zbog prodornije iskrenosti i razornije samoironije koja je pomerala granice gledaočevih očekivanja, a sa time je imala snažnije estetsko, kao i političko dejstvo.

Događaji se odvijaju na praznoj sceni, iskošenom tlu koje se simbolički može tumačiti kao polje nestabilnosti, (večnog) pada, i praćeni su titlovima koji ispisuju didaskalije, utvrđuju kontekst radnje, ili je komentarišu; kostim je blago stilizovan, po potrebi prirode likova i ekscentričan, odraz gej ekstravagance (scena Patrik Lazić, kostim Tatjana Radišić). Lazićev rediteljski pristup je sveden, skoro dokumentaristički u razmotavanju priča, realistički izvezenih, bez upadljivijih drugih slojeva značenja, ili stilova. Glumci u tim okvirima igraju ujednačeno i odgovarajuće; Milica Zarić gradi lik pedesetogodišnje Aleksandre koja vrlo dobro zna gde joj je mesto u društvu, odlučna je šefica i majka neobičnog sina, pozorišnog reditelja, dvadesetogodišnjaka; toliko godina ima otprilike i Doubley Andy (Bratislav Zdravković), apolonski tip, koketan i samosvestan, prodavac ljubavi, sa kojim se ona neželjeno sreće na brodu (tražila je masera, a dobila prostitutku). Drugi par čine pisac Nikola (Milan Zarić) i glumac Arman (Amar Ćorović), sedmogodišnji ljubavnici čija je veza pred krajem zbog Armanove želje da ima decu (u strejt braku). Treću liniju radnje nose Tarik (Ivan Tomić) i Tamara (Nada Macanković), u jednoj proračunatoj vezi, sa njene strane, jer ona žudi za potomcima, a u Tariku (misli da) je pronašla odgovarajući genetski materijal.     

Scenski prikazi niza isprepletanih ljudskih sudbina, u osnovi su i predstave „Božji ljudi”, nastale prema motivima proze Borisava Stankovića, upečatljivih tragičnih pripovesti o različitim ljudima, u ovom slučaju sa društvene margine, siromasima, prosjacima. Prodornu i dirljivu snagu ovih realističkih prikaza stvaraju pokušaji pojedinih aktera da pronađu smisao, sreću i ljubav u nemogućim uslovima, završavajući uglavnom tragično, jer splet usuda i okolnosti, od sveprisutne bede, nasilja i ljubomore, do beznađa kao takvog, ruši njihove (naivne) pokušaje da se iz svega toga izdignu.

Reditelj Jug Đorđević Stankovićevu prozu na scenu postavlja u sebi svojstvenom stilu, ogoljeno, fino ironično, uz brehtovski razbijenu iluziju. Pažnja se usmerava na narativna, epska značenja, više nego na dramska, ovde i vrlo blisko rukopisu Jerneja Lorencija (dramatizacija Đorđe Kosić). Predstava počinje dokumentaristički, direktnim obraćanjem glumaca, pod upaljenim svetlima u celoj sali pozorišta, i otkrivanjem istinitih i neistinitih detalja iz biografije glumice Vanje Ejdus. Za ovaj postupak se ne može reći da je u celini opravdan, kasnije se na tu vrstu ispovednog dokumentarizma više ne vraća, pa je i njegov smisao nedorečen.

A može se reći da je najslabija tačka predstave njena dramaturgija; pored tog nepotrebnog dokumentarizma, scenskom tekstu bi dobro došlo sažimanja, odnosno uključivanja manjeg broja pripovesti, možda samo onih koje imaju čistije dramske potencijale (npr. „Ljuba i Naza”, „Menko”). U ovakvom obliku, nizanja priča koje nemaju sve opipljiviju misaonu ili emotivnu izražajnost, snaga celine se gubi, što je istinska šteta, jer u predstavi ima veoma vrednih rešenja i blistavih momenata. Turobna atmosfera se ubedljivo gradi, delikatnim korišćenjem zvuka, muzike, vrlo zanimljivim kompozicijama tela glumaca, dopadljivo stilizovanim kostimima  (kompozitor Nevena Glušica, scenski pokret Milica Cerović, kostim Velimirka Damjanović). Glumice i glumci Vanja Ejdus, Iva Milanović, Jelena Blagojević, Aleksandar Vučković, Nedim Nezirović i Novak Radulović, nastupaju takođe vrlo posvećeno i vešto, u oblikovanju različitih likova i Stankovićeve sumorno istinite proze koja je pregaženim životima ubogih obezbedila mesto u večnosti.