Istvudov testament

Veteran glume i režije, holivudska legenda koja se uspešno okušala i kao kompozitor, četvorostruki dobitnik Oskara – Klint Istvud, nedavno se pojavio sa intimističkim, testamentarnim filmom „Gran torino”. Reč je o još jednom autorovom filmskom trijumfu, u kojem višedimenzionalni rediteljev odnos prema nasleđu „starog Holivuda” ima novu snagu i svežinu, a tradicionalistički pristup naraciji onu finu dozu „staračke” mudrosti koja artikuliše nenametljivu a prodornu filozofiju života.

Ovo je priča o starini Voltu Kovalskom, veteranu Korejskog rata, penzionisanom radniku „Fordove” fabrike automobila (otuda i „Fordov” oldtajmer „gran torino”), koji se upušta u misiju reformisanja svog susedstva, odavno već nastanjenog „neželjenim Azijatima”. Na prvi pogled – film jednostavne tematike prožete krutom emocionalnošću, sa izvrsnom glumom i kamerom koja hvata i najsitnije detalje, što doprinosi atmosferi sirove realnosti, unutar malog, gotovo intimnog okruženja, sa naglaskom na odnose između likova koji se razvijaju u različitim smerovima.

Međutim, vrlo brzo postaje jasno da je pred gledaocem usredsređeno i precizno estetski kreirano delo, sa specifičnom religioznom konotacijom (i fabula vodi u tom pravcu) koja kazuje o smirenju i iskupljenju, ali i o velikoj filmskoj ikoni. Jer, ovo jeste i Istvudov autorefleksivni esej, testamentarni zapis u kojem glumac-reditelj meditativno pozicionira sebe u filmsku i ličnu istoriju. Poslednji kadar u kojem se Istvud pojavljuje u „Gran torinu” jeste onaj u kojem se nalazi u mrtvačkom kovčegu, kao svedočanstvo kraja glumačkog bivstvovanja.

Sam lik Volta Kovalskog satkan je od refleksija bivših heroja, prethodnih Istvudovih mitskih likova. Kovalski je i istovremena redefinicija vanvremenskog Leoneovog heroja i Prljavog Harija i inspektora Kalahana i realističko otelotvorenje ostarelog heroja koji prihvata konkretnost sopstvene egzistencijalne situacije – približavanje smrti. Dramaturgija „Gran torina” postavljena je uobičajeno za većinu Istvudovih akcionih filmova, dakle – nužno vodi ka konačnom obračunu, ali ovde na neuobičajen način. Za razliku od svih prethodnih Istvudovih junaka, Kovalski u konačni duel sa negativcima kreće pročišćen – bez oružja, čime se nasilje ultimativno pretvara u žrtvovanje.

Ogorčeni, usamljeni i namćorasti starac koji više voli svoj „gran torino” nego sopstvenu decu i unuke, na čijoj se kući vijori američka zastava, koji je do tada prezirao svoje kosooko susedstvo, na kraju se žrtvuje za spas njihove dece od pošasti uličnih bandi, zaveštavajući testamentom kuću crkvi, a auto (kao simbol američkog socijalno-estetskog identiteta) mladom Korejcu Tau. Poruka je jasna – iskupljenje za grehe iz ratne prošlosti moguće je, baš kao što je moguća socijalna asimilacija svih američkih došljaka.

Inteligentna, jednostavna, topla muška priča, sa metafizičkim intonacijama. Film koji biste svakako voleli da pogledate.