Obnova crkve Svetog Nikole

Kotor – Stogodišnjica crkve Svetog Nikole u Kotoru biće obeležena sveobuhvatnom sanacijom ovog zdanja koje je tokom proteklog veka bilo sedište bokeljskih episkopa i arhijerejskih namesnika i središnji saborni hram pravoslavnih vernika Boke. U toku je sanacija krovne konstrukcije, u planu je ugradnja rashladnog sistema sa unutrašnjom komorom za ubacivanje hladnog vazduha, rasvete i gorionika za sveće. "Na proleće počinju zidarski radovi sa postavljanjem skele iznutra i tada će crkva biti privremeno zatvorena", saznajemo u kotorskoj crkvenoj opštini. U najvećoj meri radove finansira poznati kotorski biznismen Vojin Lazarević i njegova supruga Marina koji su pre godinu dana obezbedili novac za sređivanje kupole i delova krova. Marina Lazarević je pre nekoliko godina bila i finansijer postavljanja monumentalnog mozaika u crkvi Svetog Vasilija Ostroškog u Dobroti. Arhijerejski namesnik bokokotorski, protojerej stavrofor Momčilo Krivokapić kaže da u rekonstrukciji jedne od najvećih pravoslavnih crkava u Crnoj Gori, osim Lazarevića, učestvuju i brojne druge firme i pojedinci.

"Jednostavno, svi žele da do 2009, kada crkva proslavlja 100 godina postojanja, vide hram u punom sjaju", kaže Krivokapić.

Investicija će do kraja predviđenih radova iznositi 100.000, a sam zahvat na krovnoj konstrukciji staje oko 40.000 evra. Arhijerejski namesnik bokokotorski kaže da postoji realna mogućnost da zidovi crkve Svetog Nikole budu živopisani, što bi, uz ikonostas koji je početkom prošlog veka uradio češki majstor František Cigler, obogatilo unutrašnjost kotorskog hrama. "Čuveni ruski akademski slikar Sergej Prisekin, koji je radio ni manje ni više nego na hramu Hrista Spasa u Moskvi, obećao je da će uraditi besplatno četiri velike kompozicije", rekao je Krivokapić.

Istorija jedne od najznačajnijih crkava u Boki prati burna dešavanja u prošlosti ovoga kraja gde su vekovi prolazili a strani zavojevači se smenjivali. Francuzi, koji su početkom 19. veka gospodarili Kotorom i Bokom, na molbe pravoslavnih Bokelja koji su tražili svoj saborni hram odgovorili su davanjem na korišćenje crkve napuštenog dominikanskog samostana Svetog Nikole u severnom delu grada. Predstavnici bokeljskih Srba tražili su te 1810. godine blagoslov za korišćenje dominikanske crkve za pravoslavna bogosluženja od svetog Petra Cetinjskog kako bi je on osveštao. Znajući da su dominikanci bili istaknuti predstavnici inkvizicije, sveti Petar im je, po predanju, poručio da "to može samo oganj očistiti". Crkvu je osveštao provikar bokokotorski Gerasim Zelić, a nakon toga i kontroverzni dalmatinski episkop Benedikt Kraljević koji se otvoreno zalagao za unijaćenje. U riznici kotorskog hrama još čuvaju antimis kojim je Benedikt Kraljević uz pokroviteljstvo Austrougarske prihvatio uniju izazvavši čuveni Zadarski ustanak dalmatinskih Srba. Na pravoslavni Božić 1878. godine bokokotorski vladika Gerasim Petranović crkvu Svetog Nikole proglasio je katedralnom. Da li zbog vidovitosti sveca ili zbog usuda, krajem 19. veka, bivši dominikanski manastir u kome se služilo po pravoslavnom obredu nestao je u požaru nakon udara groma. Izgradnja novog hrama počela je 1902, a zlatni krstovi na njegovim kupolama zasijali su 1909. godine.

Crkva Svetog Nikole u Kotoru poznata je po tome što je, uz manastir Ostrog, jedini pravoslavni hram u Crnoj Gori u kome se kontinuitet svakodnevnog bogosluženja nije prekidao ni u vreme komunističkih vlasti. Pored bogate biblioteke i arhiva, u njenoj riznici čuva se 150 grčkih, ruskih i srpskih ikona, poseduje crkvene odežde i brojne druge dragocenosti koje su, uglavnom, prilagale imućnije kotorske porodice.