Kopali bulevar, našli prve Lale

Novi Sad – Zaštitna arheološka iskopavanja na trasi nove deonice Bulevara Evropa potvrdila su da je teritorija današnjeg Novog Sada naseljavana u kontinuitetu od pre 7000 godina, saznaje „Politika“ u gradskom Zavodu za zaštitu spomenika kulture. Istraživanja arheologa traju skoro mesec dana, a nakon njih će biti nastavljeni radovi na deonici novog novosadskog bulevara Evropa, od ulice Kornelija Stankovića do Rumenačkog puta.

Novosadski tim istraživača predvodi arheolog-konzervator Dušanka Veselinov, rukovodilac odeljenja za istraživačko-dokumentacione poslove Zavoda za zaštitu spomenika kulture. U timu su i stručnjaci iz Muzeja Vojvodine i Muzeja grada Novog Sada. Kako saznajemo, arheološki lokalitet na Sajlovu lociran je na staroj, visokoj obali Dunava, na površini od oko 10 hektara, a do sada je obrađeno oko 3000 kvadratnih metara zemlje koju treba da preseče saobraćajnica novog bulevara.

– Radili smo geomagnetna istraživanja, koja su prvi put kod nas uvrštena u jedan takav projekat. Na osnovu dobijenih rezultata, zona zaštite je podeljena na nekoliko lokaliteta, a iskopavanje smo počeli na lokalitetu broj 5 koji je, nakon geomagnetnog ispitivanja tla, označen kao mesto gde treba očekivati i nepokretne arheološke nalaze, ostatke arhitekture iz prošlih vremena – kaže za „Politiku“ Dušanka Veselinov.

Već nakon prvog iskopavanja, pronađeni su delovi izgorelih stambenih objekata, ulomci kućne grnčarije, delovi radioničkog materijala, kamenog i koštanog alata, žrvnja, zatim, koštani ostaci domaćih životinja ...

– Preliminarno, iskopani nalazi na terenu idu od praistorije, od vremena neolita i najstarijih zemljoradnika koji su živeli na ovom prostoru, a to znači pre 7000 godina, preko naselja kasnoantičkog III i IV veka nove ere, i potom srednjovekovnog perioda IX veka nove ere. Kako bismo štedeli vreme, nalaze obrađujemo i dokumentujemo na licu mesta, i pripremamo za dalju obradu – objašnjava naša sagovornica.

Tim arheologa je na lokaciji novog bulevara pronašao i ostatke drvene arhitekture i grobova, ostatke kuća karakterističnih za područje Vojvodine, koje su građene od drveta, pletera, pruća i zemlje, s biljnim krovopokrivačima. U toku su istraživanja i ostataka nekropole. Pored pokojnika sahranjenih na prostoru ekonomskog dela naselja iz kasnoantičkog perioda, kako „Politika“ saznaje, na severoistočnom platou lokaliteta uz Rumenački put, odmah ispod humusa, pronađen je i deo nekropole iz praistorijskog perioda s pokojnicima koji su sahranjeni u fetusnom položaju.

– Izuzetno je značajno što je potvrđen kontinuitet naseljavanja od vremena praistorije i prvih zemljoradnika koji su pre 7000 godina započeli bavljenje zemljoradnjom i stočarstvom. „Prve Lale“ su od izuzetnog značaja za naše kulturno nasleđe, a na Sajlovu su ih nasledili i stanovnici iz eneolitskog perioda 5000 godina pre današnjeg dana, metalodobnih praistorijskih kultura, te varvarski narodi koji su, počev od prvog veka nove ere, doseljavani u ovu našu bačku ravnicu i, konačno, naši sugrađani tokom srednjeg veka. Očekuje nas još obiman terenski rad, a putari čekaju da rade svoj deo posla. Znate, Srbija je od prošle godine potpisnica Konvencije za očuvanje arheološke baštine, i ovo je primer kako se treba odnositi prema kulturnoj baštini koja je pod zemljom, a koja često više otkrije od one nad zemljom o kojoj mnogo više brinemo – zaključuje naša sagovornica.

Investitor radova na trasi nove deonice Bulevara Evropa je novosadsko JP Zavod za izgradnju grada. U tom preduzeću kažu da podržavaju radove arheoloških timova, i ističu da ne bi trebalo da dođe do odstupanja od dogovorenih rokova za završetak radova.

A. Popović