Politika razvrstava književnost

Društvo hrvatskih književnika (DHK) osudilo je uvrštavanje dela hrvatskih pisaca u ediciju „Deset vekova srpske književnosti” u izdanju Matice srpske. „Za nas je taj sramotan čin prljava krivotvorina istorijskih, književnih i duhovnih činjenica, te kao takav grub nasrtaj na hrvatsku kulturu”, navodi se u saopštenju tog udruženja koje su prenele agencije, uz podsećanje da je reč o delima Marina Držića, Ivana Gundulića i drugih hrvatskih pisaca. DHK je ocenio da se već 150 godina Hrvatska susreće „s pokušajima različitih prisvajanja i otimanja srbijanske politike, pa i one u području kulture”. „Nažalost, takva je politika bila izvor mnogih zala, među ostalim, i krvave agresije pre 20 godina kojom se ratnim delovanjima, etničkim čišćenjem i kulturocidom pokušala ostvariti ideja Velike Srbije”, upozorava to udruženje. Prema mišljenju hrvatskih književnika, reč je o prisvajanju hrvatske književne baštine kojom se ona želi prikazati kao srpska, jer ta dela „ni po duhu, ni po jeziku, ni po temama, ne mogu pripadati srpskoj književnosti 16. i 17. veka”. „Novo srbijansko insistiranje koje nema nikakvih uporišta ni u naučnom, ni u istorijskom, ni u moralnom smislu, još jedanput dokazuje kako se u Srbiji teško može očekivati otrežnjenje i odustajanje od davno zacrtanih velikosrpskih planova prisvajanja i otimanja, u ovom slučaju hrvatske kulturne baštine”, ističe se u saopštenju DHK. Takođe se ocenjuje da je i prema konceptu „Deset vekova srpske književnosti” potpuno besmisleno otimanje i svojatanje samo Marina Držića i Ivana Gundulića, jer njih nema bez Đora Držića, Šiška Menčetića, Mavra Vetranovića i drugih hrvatskih književnika 15, 16. i 17. veka.

Međutim, pre hrvatskih pisaca povodom ove teme oglasila su se i ministarstva kulture Hrvatske iCrne Gore, negodujući što Matica srpska u svojoj antologiji„Deset vekova srpske književnosti”„prisvaja i prikazuje kao svoju hrvatsku i crnogorsku književnu baštinu”.MiroVuksanović,glavni urednik Izdavačkog centra Matice srpske, i član SANU, osporio je ova mišljenja, a u jučerašnjem razgovoru za naš list ponovio je da je reč samo o političkim mahinacijama. Ponovio je, pri tom, da je u intervjuu našem listu u Kulturnom dodatku, još pre dve godine, rekao da će edicija„Deset vekova srpske književnosti” uvrstiti i knjige Ivana Gundulića i Marina Držića,zatim tekstove Pucića i Vojnovića,uz poštovanje pravila o dvojnoj pripadnosti pisaca.

– Očigledno da niko nije hteo da obrati pažnju na moju izjavu o dvojnoj pripadnosti pisaca, i da je hrvatska javnost iz konteksta izdvojila ono što joj odgovara – smatra Vuksanović, dodajući:

–Ne preuzimamo već samo potvrđujemo objavljenim tekstovima ono što je u istoriji južnoslovenskih književnosti poznato.

Vuksanović naglašava da poštuje pravilo dvojne pripadnosti, kako oblasnih književnosti tako i pojedinih pisaca, iz vremena slovenskog jezika, i kaže da posmatrana kao istorijska kategorija, dubrovačka književnost jeste i hrvatska i srpska.

– U junu će biti objavljeno drugo kolo naše edicije, u kojem će biti poštovana već izrečena načela. Dakle, ne prihvatamo gledišta, politička i druga, koja hoće po sadašnjim granicama da razgraniče ono što je nastajalo pre nekoliko vekova. Pogrešno je, po sadašnjim važećim političkim i nacionalnim atribucijama, razvrstavati dubrovačku i bokokotorsku književnost. One su zajedničko nasleđe starijih narodnih govora, odnosno štokavskog narečja kao osnove savremenog književnog srpskog jezika. Isto narečje u svojoj osnovi imaju i novoimenovani jezici čija je matica srpskohrvatski jezik, smatra akademik Vuksanović.

M. V.