Građanska klasa u 88 slika

Valjevo – Fotografija kao dokument, nosilac informacije i izvor saznanja o prošlosti, postala je nezaobilazna u svetu istraživanja i izložbi. To je u punom smislu razumela kustos, istoričar umetnosti Jelena Ivić, koja je priredila vrlo zanimljivu, poučnu i nostalgičnu izložbu fotografija pod nazivom „Album lepih uspomena” u valjevskom Narodnom muzeju, kao originalan doprinos tradicionalnoj gradskoj kulturnoj manifestaciji „Tešnjarske večeri”.

Ukupno 88 fotografija kaširanih na 23 panoa potiču iz albuma Mihajla Jevtića (1875–1965) poznatog valjevskog advokata i stručnjaka za građansko pravo, kao i njegovih naslednika. Na ubedljiv način one oslikavaju građanski život između dva svetska rata u ovoj varoši i govore i prate druge životne tokove od svakodnevice do vremena kada su ljudi oblikovali svoj grad, odnosno kada je grad formirao građanina.

– Budući da istorija tokom svog kretanja, često uništava više izvora nego što ih ostavlja, fotografije nam omogućavaju da sagledamo sliku prošlosti i uz ostale eksponate jesno govore o vremenu u kom su nastale. Kao i u drugim sredinama tog vremena, između dva svetska rata, sačuvane fotografije svedoče o težnji da se načinom ponašanja, izgledom i odevanjem ne zaostaje za drugima, ali i približi evropskim tokovima. U konkretnom slučaju iz vremeplova porodice Mihajla Jevtića, vidi se da se ona tada služila telefonom, priređivala zabave, pridavala izuzetan značaj školovanju i usavršavanju u struci, odlazila je na more, ali i u najpoznatije banje tog vremena na prostorima srednje Evrope. Odevanje, odnosno praćenje tadašnjih savremenih linija, venčanja, rođendani, korišćenje slobodnog vremena kroz muzičke i sportske sadržaje, skoro da se nisu razlikovali od onih koji su bili karakteristični za mnogo veće gradove. Uostalom, u Valjevu je po projektu Milorada Babića, supruga Ljubice Jevtić još 1930. godine sagrađeno prvo tenisko igralište. Ono što impresionira je prisan, topao i odnos velikog uvažavanja među članovima svih generacija, što se da razumeti iz posveta ostavljenih na poleđini najvećeg broja fotografija. U centru svega je, poput kakvog totemskog stuba porodica, kao i verovanje u visok kvalitet odnosa među prijateljima i poznanicima, objašnjava autorka izložbe Jelena Ivić.

Naša sagovornica dodaje da izložba istovremeno pruža uvid u rad fotografa tog vremena u Valjevu, među kojima su dubok trag ostavili Kuzman Trivanović, Stevan Jovanović, Dušan Popović, Pavle Savić, Vasilije Koroljev, doseljenik iz Rusije, kao i Milka Antić, prva žena fotograf u ovom gradu.

Naslednici porodice advokata Mihajla Jevtića skoro bez izuzetka su svi visokoobrazovani građani. Pored poklonjenih fotografija, u etnografsku zbirku valjevskog muzeja priložili su i druge lične predmete kao i dečje igračke, odeću i obuću, što je prava retkost, jer se takve stvari po pravilu retko kome ustupaju i čuvaju se kao porodične relikvije. Zanimljivo je da je sticajem okolnosti dr Gordana Babić-Đorđević ((1932–1993) unuka advokata Jevtića, bila profesor na katedri istorije umetnosti na Filozofskom fakultetu u Beogradu, autorki izložbe „Album lepih uspomena”. Zbog toga joj je kaže ova postavka dodatno značajna.