NATO treba da otkrije svoje kasetne bombe

Centar za razminiranje iz Beograda, državni organ Srbije, preko Ministarstva spoljnih poslova zatražio je da NATO dostavi precizne podatke o vazdušnim napadima izvedenim u proleće 1999. godine kako bi se efikasno otkrile i uklonile kasetne bombe. Poseta norveškog ministra Jonas Gar Storea bila je prilika za aktuelizovanje ovog zahteva, budući da "Norveška narodna pomoć", humanitarna organizacije iza koje stoji vlada ove skandinavske zemlje, ima sve značajniju ulogu u čišćenju teritorije od ratne zaostavštine koja ugrožava civilno stanovništvo. Danas je Srbija u "Partnerstvu za mir" a traženi podaci već su dostavljeni Centru za razminiranje UN na Kosmetu, tako da nema razloga da se te informacije uskrate Srbiji.

– Donatori koji finansiraju razminiranje i naši stručnjaci su konstatovali da bi nam od izuzetnog značaja bili podaci o lokacijama i datumima napada, GPS koordinate tih mesta, pravac izbacivanja kasetnih bombi, procenjena površina na koju su pale kasetne bombe, kao i oznake, vrsta i broj upotrebljenih kontejnera sa ovom municijom – kaže Petar Mihajlović, direktor Centra za razminiranje.

Čišćenje Niša i Kopaonika

Kasetne bombe nalaze se na šest lokacija u Srbiji i to u ruševinama objekata, naseljima, na planinama, skijaškim terenima, poljoprivrednom zemljištu i obalama reka. Tokom dosadašnjeg rada na uklanjanju ove municije, posebno na području Niša i Kopaonika, utvrđeno je da početni podaci, odnosno granice teritorije zasute ovim eksplozivnim sredstvima, nisu bili tačni. Zato će se tokom prve polovine ove godine obaviti generalno izviđanje lokacija na koje su bačene kasetne bombe i precizno određivanje ugrožene površine, uz stručnu i finansijsku podršku "Norveške narodne pomoći" koja je izabrala Beograd kao svoje sedište u regionu.

– Kopaonik je bezbedan za turiste. Zimski centar, odnosno skijaške staze i okolina bivšeg hotela "Bačište", očišćeni su od zaostalih kasetnih bombi. Međutim, sumnjamo da ih ima još duboko u šumama ove planine. Vojska i policija su još tokom bombardovanja obeležili neka od ovih mesta. U narednom periodu radićemo na preciznom obeležavanju ovih lokacija – objašnjava Mihajlović.

U planu je da se tokom ove godine od kasetnih bombi očiste lokacije na aerodromu "Konstantin Veliki" u Nišu, oko OŠ "Dušan Radović" u ovom gradu kao i u selu Samaila kod Kraljeva.

Kad je reč o klasičnim avio-bombama teškim i do jedne tone, pretpostavlja se da se one nalaze na još 43 lokacije. U planu za ovu godinu predviđeno je vađenje bombe iz Prijedorske ulice u Beogradu (Zvezdara), izviđanje lokacije u Batajnici gde se sumnja da postoji bomba i pretraživanje 12 lokacija na Dunavu i Savi. Reč je o područjima oko bombardovanih mostova, luka i dalekovoda, a sredstva za rad na rekama obezbedila je Evropska agencija za rekonstrukciju.

Uklanjanje mina prema Hrvatskoj

– Minska polja sa protivpešadijskim i protivtenkovskim minama još uvek se nalaze na površini od oko 3,9 miliona kvadratnih metara u pograničnom području sa Hrvatskom, u selima Jamena, Morović i Batrovci. Za ovu godinu u planu je razminiranje minskih polja u selima Jamena i Morović čija je ukupna površina oko 1,1 milion kvadratnih metara. Ako radovi budu nastavljeni tim tempom, to područje moglo bi da bude očišćeno do 2009. godine – kaže Mihajlović.

U novembru u kancelariji UN u Ženevi predstavnici 25 država, a među njima Norveška i Srbija, potpisali su Deklaraciju o kasetnoj municiji, što je u ovdašnjim medijima prošlo nezapaženo. Ovim dokumentom države potpisnice založile su se za zabranu upotrebe kasetne municije protiv koncentracija civilnog stanovništva, zabranu razvoja, proizvodnje, nagomilavanja, prenosa i korišćenja kasetne municije i uništavanje viškova ovog oružja, koje deluje neselektivno i predstavlja veliku opasnost kao posleratna zaostavština. Akciju po ovom pitanju pokrenuo je bivši generalni sekretar UN Kofi Anan, ali je izostala podrška velikih sila u čijim arsenalima se nalazi najviše kasetne municije.