Baza ne glasa

Proteklog vikenda trebalo je da se održe izbori u 68 mesnih zajednica kraljevačke opštine. To je bila odluka gradonačelnika Miloša Babića, ali izbori čak u 51 mesnoj zajednici nisu uspeli. Razlog je svuda isti, na zborove građana zakazane za 20. maj u podne nije došlo dovoljno ljudi, iako je za legitimnost budućih rukovodstava bilo dovoljno da glasa samo 10 odsto birača od ukupnog broja upisanih u nekom od sela kraljevačke opštine ili gradskom naselju. Ponegde nisu došli ni oni koji su bili "viđeni" za kandidate najviših organa, odnosno savete mesnih zajednica.

Nije ih, dakle, privukla ni najnovija odluka opštinske skupštine da predsednici MZ primaju "platu", odnosno naknadu od 20 odsto od prosečnog ličnog dohotka. Primera radi, u gradskom naselju Zelengora na biralište je došao samo jedan građanin od oko hiljadu i tri stotine.

Različite su ocene ove neobične apstinencije biračke baze. Dok lokalni političari kao osnovni razlog pominju kišno vreme, iz "baze" posprdno odgovaraju: "A da je bilo 25 stepeni Celzijusovih onemogućila bi nas vrućina".

Ipak niz je drugih razloga zašto su meštani nezainteresovani da biraju ili budu birani na "funkcije" na kojima se ne bi bavili ni lokalnom ni globalnom politikom već bi više brinuli o izgradnji puteva, vodovoda, kanalizacije, uređenju groblja…

Eventualni kandidati, ugledni ljudi u selima i gradskim naseljima, od toga "dižu ruke" tvrdeći najčešće, doduše uz šalu, "da ne žele da liče na one gore". Meštani tome dodaju da je preterano strančarenje i na ovakvim izborima – trude se stranke i stranački lideri da "proguraju" svoje ljude, koji bi im sutra "odrađivali" poslove pred opštinske izbore. Tako se organi mesnih zajednica svode samo na puku formu bez mnogo mogućnosti da utiču na odlučivanje u opštinskim, a kamoli na drugim nivoima. Ključ je, dabome, u preteranoj državnoj ili partijskoj centralizaciji vlasti.

Stoga je, očigledno, u Srbiji neophodna drugačija, efikasnija i operativnija lokalna samouprava. Možda bi se to postiglo "usitnjavanjem" opština, odnosno da lokalni organi budu menadžerskog tipa poput onog američkog, jer se ovde decentralizacija često poredi sa procesima razgradnje države, a od ovog bio bi bolji i model dekoncentracije državne vlasti, kako je to u Francuskoj.

U svakom slučaju, neophodna je promena kako političke i teritorijalne tako i organizacije države koja se, uostalom, decenijama nije menjala i nije čudo što mnogi sada tvrde da je lokalna vlast bila "jača" u ona davna, turska vremena, od kada i potiče tradicija lokalne samouprave u Srbiji.