Na margini dominantne kulture

Zbornik „Nova lica svetske književnosti, eseji o postkolonijalnoj literaturi i kulturi”, koji su uredile Arijana Luburić Cvijanović i Vladislava Gordić Petković, objavio je Kulturni centar Novog Sada.

Ovo izdanje predstavljeno je i u Kulturnom centru Beograda, a urednice su podsetile na skup „Postkolonijalne studije: novo lice svetske književnosti”, koji je bio održan 24. i 25. oktobra prošle godine, u okviru pratećih programa 56. međunarodnog beogradskog sajma knjiga.

– Prvi put je počasni gost Međunarodnog beogradskog sajma knjiga bio jedan jezik, i to portugalski jezik, što je bila izuzetna prilika da se okupe izučavaoci postkolonijalne literature iz regiona, kao i pisci iz Portugalije, Brazila, Angole, Mozambika, i drugih zemalja ovog govornog područja. U radu pomenutog skupa učešće su uzeli znameniti predstavnici savremene luzofone književnosti, predstavnici raznolikosti u istosti, a među njima Mija Koto, Ednej Silvestre, Arnaldo Saraiva, Lidija Žorž, Pedro Roza Mendeš, Abreu Paše, Fransisko Nazaret, Ana Marija Mašado i Rui Zink. Postkolonijalna književnost istražuje izgnanstvo, život u procepu između raznorodnih i neretko sukobljenih kultura, odnos nekadašnjih imperija i kolonija u doba neokolonijalizma i globalizacije, te preispituje binarne opozicije i (post)kolonijalne stereotipe, dočaravajući sveopštu hibridnost savremene stvarnosti – rekla je Vladislava Gordić Petković.

Istraživanje postkolonijalne književnosti sve je prisutnije i kod nas, a to je inače najplodnija oblast za izučavanje u svetskoj književnosti, i u našoj sredini sve više se prevode dela važnih stvaralaca kao što su Salman Ruždi, Činua Ačebe, Eme Sezer, Džamejke Kinkejd i Čimamande Ngozi Adiči. – dodala je ona.

Zbornik sadrži i tekstove na engleskom jeziku, a posebno je Vesna Cakeljić, profesorka Univerziteta u Beogradu, pisala o izazovima postkolonijalnog pisma frankofone Afrike.

Zbornik prikazuje i tekstove Faruka Barjaktarevića (Univerzitet u Sarajevu), Nataše Karanfilović (Univerzitet u Novom Sadu), koja je pisala o postkolonijalnim temama u australijskoj prozi, Viktorije Krombholc (Univerzitet u Novom Sadu), koja je analizirala književni opus Toni Morison, Ivane Marić (Univerzitet u Novom Sadu), koja se bavila politikom hibridnih identiteta u romanima Kiran Desai.

Vladislava Gordić Petković (Univerzitet u Novom Sadu) bavila se odlikama književnog jezika i stila u delu laureata nagrade „Buker” Aravinda Adige, a Milena Kostić (Univerzitet u Nišu) u svom tekstu istraživala je stvaralaštvo starosedelaca u Kanadi, te postkolonijalna čitanja romana Eme Li Vorior.

Fransisko Nazaret (Institut Kamoeš, Bugarska) u svom tekstu uporedio je pojmove putnika i turiste u stvaralaštvu Mije Kotoa i Žilberta Freire, pišući o graničnim područjima istraživanja luzofone književnosti.

Vladislava Gordić Petković ukazala je na to da postkolonijalna književnost, nastajući na marginama dominantnih kultura, otvara prostore za raslojavanja i razlike između bivših centara i kolonija, kao i za novi polilog o tome šta vrednosti zapravo jesu.

Arijana Luburić Cvijanović istakla je da i u okviru postkolonijalne književnosti postoje sve raznorodnije i univerzalnije teme, ali da su njeni teoretičari sve češće „došljaci”; da je ova literatura u početku imala teži put do velikih kultura, ali da je danas vrlo popularna i da je krase zaista velika imena.