Totalni teatar surovosti

Specijalno za „Politiku”

Split – U okviru Drugog međunarodnog festivala „Iks” koji predstavlja dela savremenog istraživačkog pozorišta, u petak je izvedena najnovija predstava Senke Bulić i Kazališta Hotel Bulić, „Rekvijem za organe - pokora”. Rediteljka Senka Bulić je dobitnica priznanja za najbolju predstavu na poslednjem izdanju novosadskog festivala Infant, za sjajnu „Rozamundu” o kojoj je „Politika” detaljno pisala. U „Rekvijemu za organe”, prikazanom u prostoru Multimedijalnog kulturnog centra, pored Bulićeve, autorstvo potpisuju i Ivana Jozić i Damir Martinović Mrle iz grupe Let 3, koji je i izvođač i autor muzike.

Osnovu predstave čine subverzivni tekstovi i radikalne ideje mračnog vizionara Antonena Artoa, misli koje su ga odvele u prostor izgubljenog razuma, ali su istovremeno promenile tok kretanja savremenog pozorišta. One su ovde uvezane sa temama odnosa prema telu, njegovom oslobađanju i osvešćivanju, ali i pitanjima esencijalizovane ljudske surovosti, potisnute nametnutim redom civilizacije, koja je nasilno zakopala divljinu ljudske prirode.

Predstavu čini nekoliko više–manje samostalnih scena koje pred gledaoce postavljaju teme uzroka i posledica neobuzdanosti ljudskih instikata, izražavajući intenzivan vapaj za prevazilaženjem fizičkih ograničenja i bolova materijalnog postojanja. Uvedeni su i Artoovi politički izazovni tekstovi, izuzetno kritični prema američkom imperijalizmu; oni rastresaju korene njihovih osvajačkih apetita, što je tema koja je sada sasvim aktuelna. Ove delove teksta, date u formi intervjua sa Artoom, uznemirujuće urla Mrle, uz pratnju repetativne muzike „uživo” na bas gitari. Neobično su u predstavi važni eksperimenti sa zvukom, i izvan Mrletovog gitarskog solo izvođenja. Izvođači su povezani posebnim mikrofonima koji prenose zvuke njihovih unutrašnjih organa. Oni stvaraju gustu, pulsirajuću zvučnu zavesu koja ima snažne evokativne moći. Uz nametnuti mrak, buku, dim, napetu telesnu igru, tako se stvara uzbudljivi totalni teatar koji ima prodornu moć grebanja po gledaočevoj svesti, prodiranja u podsvest, čupanja njegovih brojnih asocijacija.

Nastupi Ivane Jozić i Senke Bulić takođe su učvršćeni beskompromisnim udarcima na čula gledaoca, intenzivni su, grčeviti, izliveni tako da nas dubinski drmaju. Ova neobično napeta atmosfera nas budi iz stanja svakodnevne uspavanosti, i privremeno nas, u sferi čula i imaginacije, vraća u precivilizacijsko vreme kreativnog haosa, u vreme kada su ljudska nesvesnost i iracionalnost bile podjednako žive, u vreme čije društvo nije (simbolički) prognalo Boga. 

Drugo izdanje Međunarodnog festivala savremenog pozorišta Iks održava se, inače, u Splitu od 3. do 12. septembra, na različitim gradskim lokacijama, između ostalih i u Gradskom kazalištu lutaka, Gradskom kazalištu mladih, kao i u Dioklecijanovim podrumima gde će se, u saradnji sa Festivalom Perforacije, na kraju realizovati i Noć performansa. Festival Iks je usmeren na predstavljanje eksperimentalnih dela koja istražuju nepregledno široke prostore savremenih izvođačkih umetnosti, sa akcentom na (samo) ispitivanje granica i (ne)mogućnosti izvođačkih praksi. Do sada su na festivalu prikazane i dve beogradske predstave, „Predstava u stanu” Marka Manojlovića, kao i najnovija produkcija Parobrod teatra, „U samoći pamučnih polja”, prema Koltesovom tekstu, u režiji Stevana Bodrože. Splitska publika je mogla da vidi i ostvarenje „Too late!” italijanske pozorišne grupe „Motus”, neobično tumačenje Sofoklove ,,Antigone”, u izvođenju italijanske glumice Silvije Kalderoni i srpskog glumca Vladimira Aleksića.