Toplo, kao zagrljaj

Jedno od prijatnijih prošlogodišnjih filmskih iznenađenja, bez sumnje je „Igla ispod praga” – debitantsko delo crnogorskog autora Ivana Marinovića, mladog scenariste, reditelja i producenta, jednog od onih talentovanih „praških đaka” o kojem će se tek čuti.

Ovaj, pre svega, vrsno napisan, umešno režiran, produkcijsko-postprodukcijski skromnim sredstvima izveden, a postignutim rezultatima blistav film (nastao je u crnogorsko-srpskoj koprodukciji), ostaće zapamćen i kao zvanični kandidat Crne Gore za Oskara, van engleskog govornog područja. Možda još i važnije – kao film koji je posle toliko dugo vremena vinuo crnogorsku kinematografiju ponovo u veliki filmski svet.

Ima toliko stvari koje su me u Marinovićevom filmu podsetile na vrhunska dela Živka Nikolića. Ne samo zato što ga lično, sa nostalgijom, tako često u mislima prizivam, već zbog načina na koji je Marinović – naravno drugačije od Nikolića, ali negde na njegovom tragu – „uplovio” u fenomenologiju duha svog naroda. U luku beskrajnog sukoba modernog i tradicionalnog, ličnog i kolektivnog u skrajnutim lokalnim sredinama. U predele odbrane ličnih sloboda i integriteta nad najezdom kolektivnih interesa, u svet unutar i van porodično loših komunikacija i sukoba pogleda na svet...

Ono što Marinovića razlikuje od svog mogućeg uzora – ne naravno i jedinog, to bi bilo pogrešno reći – jeste vedrina, čak i optimizam u pristupu temi. Nema kod Marinovića cinizma, ima strasti, gotovo opipljive ljubavi prema ljudima i mestu svog porekla – poluostrvu Luštica, čuvaru ulaza u Bokokotorski zaliv gde je i snimljen ovaj film pun lepote i topline.

Ivan Marinović je, pre svega, vrlo dobro napisao scenario za ovu slatko-gorko humornu dramu. Detaljno je zaokružio svaki od postojećih likova u precizno složenom životnom mozaiku, čija je centralna figura jedan pravoslavni sveštenik. Pop Petar (složena i moćna izvedba makedonskog glumca Nikole Ristanovskog), što se u luštičko selo vratio da pazi staru, dementnu majku (blistava Seka Sablić) i neposlušnog pubertetlijskog sina Đorđa (Filip Klicov), da obavlja službu u lokalnoj crkvici, dok zli jezici tvrde da se vratio jer ga je ostavila žena...

Naočiti i stameni Petar zbog kojeg žene ponovo trče u crkvu, pun je unutrašnjih previranja. Za standarde crkve nekonvencijalan je. Za muške u selu prepreka je ostvarivanju glavnog cilja. Prodaje đedovinu potencijalnom britanskom investitoru (Rusi su odavno pokupovali ono šta su hteli, nema ih više), koga niko nit' čuo nit' viđeo nije bez samozvanog glavešine sela Donda (Bogdan Diklić), što kao bivši pomorac zbori desetak jezika „no mu je indonežanski malo zarđao”. Uz sve to, pop Petar mora da se nosi i sa praznoverjem Luštičana koji upravo preminulu baba Anđu, nekadašnju partizanku, smatraju štigom- vešticom te bi zbog nje da pod prag crkve ubodu tu iglu pre nego što je sahrane...

Iza tog seoskog galimatijasa koji je naizgled u prvom planu, Ivan Marinović tako fino i delikatno gradi odnose na relaciji majka-sin, otac-sin, baba-unuk, Petar-religija i crkva, Petar-dedovina..., uvlačeći gledaoca u emocionalno tople dubine. Uz pomoć direktora fotografije Đorđa Arambašića („Neposlušni”, „Panama”) i u vizuelno neodoljive širine prelepih pejzaža Luštice i mora, čiji miris, gotovo, da može da se osetiti i u bioskopskim dvoranama.

Film „Igla ispod praga” čeka na vas i u ovim prazničnim danima.