Novi život „Skupljača perja”

U dugačkom prikazu filma naslovljenom „Raskošni povratak zahvaljujući ‘Ciganima’” Liberasion piše o „poetičnom i naturalističkom ostvarenju”, o veštom i očaravajućem rediteljskom rukopisu, o iskrenom pogledu, bez skretanja i ulepšavanja, o „oluji osećanja” koja ponese gledaoca.

U jednako iscrpnom tekstu o Petrovićevom filmu, uz ostvarenje „Ružičasti snovi” čehoslovačkog reditelja Dušana Hanaka iz 1976. godine, koje se bavi bliskom temom, Mond piše o „velikom filmu” sa „pazolinijevskim akcentima” u kome svet Roma nije romantizovan i idealizovan, dok filmski magazin „Sinemas” slavi njegovu „slobodu” u duhu novih filmskih tendencija „koje su uzdrmale filmsku gramatiku šezdesetih godina”. Ovaj specijalizovani magazin ističe harizmu dva glavna interpretatora – Bekima Fehmiua i Olivere Vučo.

Voditelj emisije na Radio Fransu Gzavije Lerper ne krije oduševljenje svojim otkrićem Petrovićevog filma: „Ovo je čudesno, ako volite Kusturičine početke obožavaćete ovaj film. Čini se kao da je Kusturica sve uzeo od Aleksandra Petrovića. Reč je o uranjanju u veseli, barokni, tragični, melanholični svet Cigana”. I nastavlja da govori o smeloj režiji nadrealnog i poetičnog filma „koji apsolutno morate da otkrijete”. Lerper podseća da je francuski reditelj Klod Leluš, koji je 1967. godine bio u kanskom žiriju, bio za to da Petrović dobije Zlatnu palmu. „Rekli su mu da je već rezervisana za Antonionija, a on im je rekao – ako je tako, povlačim se iz žirija i krećem u distribuciju filma”.

– Film „Skupljači perja” je bio odskočna daska. Otvorio je put ne samo Sašinoj međunarodnoj karijeri već i jugoslovenskom filmu. To je prvi film u kome Cigani govore svoj jezik i gde glume većinom naturščici, uz Bekima Fehmiua, Batu Živojinovića, Oliveru Vučo – rekla je za „Politiku“ njegova sestra Radmila Čvorić, koja je pomogla da film stigne do pariskog distributera.

Ona kaže da su tokom festivala u Kanu svi govorili da će „Skupljači perja” da dobiju Zlatnu palmu, ali je ona ipak otišla Antonionijevom filmu „Blow up”.

– U Kanu je sve politika, kao i danas –kaže Petrovićeva sestra, koja živi u Parizu i bavi se očuvanjem njegove filmske baštine.

Zahvaljujući obnovljenoj filmskoj kopiji, do koje se došlo saradnjom Jugoslovenske kinoteke, Malavide, porodice i rediteljke Irene Bilić, na čijem festivalu u Parizu su distributeri prvi put videli Petrovićevo delo, film je ove godine ponovo prikazan na festivalu u Kanu, u okviru programa „Kanski klasici”, a potom i na Festivalu Limijer u Lionu, posvećenom filmskim klasicima.

U temeljnoj studiji Vlastimira Sudara „Portret umjetnika kao političkog disidenta – život i djelo Aleksandra Petrovića”, koju je nedavno objavio Filmski centar Srbije, deo je posvećen odjecima nakon trijumfa filma u Kanu i negativnim reakcijama koje popularnost donosi, o čemu je u svojim sećanjima govorio sam Petrović.

Sudar piše da su „Petrovića pojedini novinari u Jugoslaviji stalno prozivali zbog prijema – odnosno žurke – koja je na Kanskom filmskom festivalu bila organizovana za promociju filma, tvrdeći da jednoj socijalističkoj zemlji ne priliči da troši novac na takve događaje. (…) Slične primjedbe su cvetale: da je prestižna nagrada u Kanu zapravo rezultat ljubavne afere koju je Bekim Fehmiu – glavna muška uloga – navodno imao sa članicom žirija i poznatom američkom glumicom Širli Meklejn; žalbe preduzeća za čišćenje beogradskih ulica da su u filmu predstavljeni na pogrešan način; slične pritužbe je imao i jedan beogradski profesor teologije u odnosu na reprezentaciju crkve, pa je na kraju podignuta i jedna propala optužba za plagijat”.

Pola veka kasnije, novinari i kritičari se slažu da film nema nijednu boru.