Pusta sela na granici s EU

Teritorija tri opštine prostire se uz granicu s Rumunijom, što je decenijama značilo da su one u zapećku u odnosu na sve značajnije geografske pojmove u zemlji. Osim toga duž granice se isprečila gvozdena zavesa podignuta između dva politička i vojna bloka – istočnog i zapadnog. Barijeru su prvi probili sitni šverceri koji na našoj strani nisu nudili ništa spektakularno, a bila je reč o uglavnom nezgrapnim proizvodima donedavnog socijalističkog lagera, nuđenim na pijačnim tezgama.

Promene su se desile tako brzo da su se „sela iz zapećka” našla uz samu granicu sa Evropskom unijom. Počelo je da se događa da meštani Hetina, Međe, Krajišnika, Šurjana i Jaše Tomića zalutaju dok kupe puževe pa se nađu u toj EU za koju se toliko bori naša zemlja. Ipak neki ozbiljniji razvoj ovde se ne dešava. Dece je sve manje, mladi intenzivno odlaze u potrazi za boljim životom. Tako je na primer u Hetinu, u opštini Žitište, 2002. godine popisano 700 stanovnika, a deset godina kasnije tek 537. U selu se poslednjih godina rađa jedno do dvoje dece, a prošle godino rođeno je njih četvoro, ali odseljavanja su stalna. Najpre mladi odu zbog posla, a onda se kuće u velikim mestima. Zašto odlaze kada ovde postoje putevi i plodna zemlja kao preduslovi dobrog života? Pored nedostatka firmi u kojima bi se zapošljavali, privredna tranzicija je donela neke nove odnose. Banatski seljaci se žale da danas nema nekadašnjeg ratarenja i stočarenja na desetak hektara poljoprivrednog zemljišta.

– Ako nemaš bar 50 nema opstanka. Zemlju su preuzela velika preduzeća. Spas je ako uspeš da se zaposliš, a za to su male mogućnosti – kaže Željko Batula koji je sa bratom Žarkom imao sreće i dobio posao na farmi u Hetinu. Pripadaju izbegličkoj porodici sa Banije koja se ovde skrasila.

Izbeglice su jedina populacija koja se doselila u ovaj deo Banata i bar donekle popravila demografsku sliku. U Krajišniku u opštini Sečanj graju su nekada dizala mnogobrojna deca. Ugasila se seoska zadruga koja je letinu isporučivala uspešnoj seoskoj firmi „Grmeč”, sa farmama i sladarom. „Grmeč” je propao, a mladi Krajišnici pokušavaju da stvore zadrugu s kojom bi uspeli da se suprotstave konkurenciji veleposednika i stvore uslove da ostanu na selu. Pokazatelji nisu dobri ni u blizini velikih gradova. U Kleku i Čenti za proteklih 20 godina bila je samo po jedna kada broj stanovnika nije opao.

Klek je kao naselje napredovao u infrastrukturi i nalazi se blizu Zrenjanina gde radi većina meštana. Do Čente vozi beogradski gradski prevoz i ta blizina velegrada mestu daje živost pa i uzrokuje doseljavanje beogradskih penzionera. Oni stanove ostavljaju deci ili njihovom prodajom obezbede ušteđevine od koje u Čenti mogu bezbrižno da žive. Ta pojava je izražena i u drugim potamiškim selima ovog dela Banata. Ipak te prednosti nisu dovoljne za pomenuta naselja da bi bio zaustavljen pad broja stanovnika.