Srpski lingvista veka
Delo Aleksandra Belića (1876-1960) sagledano je u istoriji slavistike u okviru okruglog stola koji je održan u Svečanoj sali Srpske akademije nauka i umetnosti, na 16. Međunarodnom kongresu slavista u Beogradu. Učestvovali su Miodrag Jovanović (Crna Gora), Sebastijan More (Švajcarska), Jaromir Linda (Češka), Ljubomir Popović, Božo Ćorić, Milosav Tešić, Sreto Tanasić i Jovan Delić, a moderator razgovora bila je Dragana Mršević-Radović. Ovom prilikom predstavljeno je i troknjižje „Aleksandar Belić srpski lingvista veka“, u izdanju Filološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu.
Miodrag Jovanović ukazao je na to koliko je Belić poštovao Vukovu ličnost i delo, a posebno na njegovo shvatanje Vukovih rječnika iz 1818, i iz 1852. godine, kao utemeljenja i razvoja jezičke reforme. Takođe, Jovanović je govorio i o tome koliko je Vuk zapravo naučio o srpskom jeziku pripremajući štampu rečnika, u čemu mu je pomogao Jernej Kopitar, a zatim i Đuro Daničić kod „Rječnika” iz 1852. godine (koji se smatra „Biblijom srpskih filologa“). Jovanović je zapazio da je Belić stao uz Vuka kao donosioca slobodnijeg, narodnog, načina pevanja u oveštalu književnu sredinu.
U zanimljivom izlaganju Sebastijana Morea ličnost Aleksandra Belića sagledana je i kroz njegovo diplomatsko delovanje tokom Pariske mirovne konferencije održane 1919. godine, posle Prvog svetskog rata.
More je objasnio da su Belićevi argumenti, izloženi u radovima koje je pisao na francuskom jeziku, pre svega bili lingvistički, a da je novu jugoslovensku državu, pri tom, on sagledavao kao jedan živ organizam, čija se budućnost stvara iz ratnog krvoprolića. Tri dijalektološke nijanse srpskohrvatskog jezika Belić je razmatrao kroz njihove srodnosti, dok je makedonski dovodio pre svega u vezu sa bugarskim.
Iako je Belićeva ličnost u okviru ovog okruglog stola prikazana kao nesporni autoritet kada je u pitanju konsolidacija književno-jezičke norme, izlaganja Milosava Tešića i Jovana Delića, sagledala su i njegovu rigidnost u primeni gramatičkih pravila kada je reč o pesničkom jeziku Momčila Nastasijevića. Tešić je podsetio na specifičan Nastasijevićev odnos prema poetskom stvaranju kao mističnom, gotovo magijskom činu, kao i njegov dosluh sa maternjom melodijom i muzičkim svojstvima poetskog jezika, što je Belić shvatao kao nepravilnost i neprirodnost, ne pristajući na avangardna jezička strujanja.
Profesor Jovan Delić otišao je i korak dalje u razvijanju ove teme, opisujući sednicu Srpskog PEN centra, održanu posle Nastasijevićeve smrti, na kojoj je Stanislav Vinaver gotovo branio pokojnog pesnika. Na tom sastanku Ivo Andrić će izreći svoj budući kredo, da je pitanje jezika najuspelije kod onog pisca gde se to pitanje ni ne postavlja...
Ljubomir Popović izložio je Belićevo shvatanje sintagme i sintagmatskih odnosa, pri čemu je sintagma jedna od dve ključne pojave u domenu sintakse (proste) rečenice i važan pojam za konceptualizaciju tog domena.
Božo Ćorić istakao je ulogu Aleksandra Belića u doprinosu građenju reči, kao derivatologa koji je utemeljio oblast tvorbe reči. Ćorić je primetio da je Belić držao kurs o građenju reči na Beogradskom univerzitetu, da je o ovoj problematici pisao u časopisu „Naš jezik“, kao i to da je bio autor prvog udžbenika o tvorbi reči.
Sreto Tanasić podsetio je na časopis „Južnoslovenski filolog“, koji su 1913. godine osnovali Ljubomir Stojanović i Aleksandar Belić, kao publikaciju koja je obaveštavala čitaoce o tome šta se dešava u slavističkom svetu, a Jaromir Linda govorio je uticajima Praške lingvističke škole na Belića, na njegove posete Pragu i prvi posleratni počasni doktorat Karlovog univerziteta, koji je Belić poneo 1946. godine.
Подели ову вест
Komentar uspešno dodat!
Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.
