Fudbal se igrao i u Prvom svetskom ratu

Navršilo se sto godina od završetka Prvog svetskog rata. U njemu se naš narod proslavio na bojnom polju i, mada to zvuči neverovatno, pokazao da su Srbi odlični i na – fudbalskom!?

Poznato je da su naši đaci, da ne bi gubili dane u izbeglištvu, poslati na školovanje u savezničke zemlje. Najviše ih je bilo u Francuskoj, gde su, između ostalog igrali u fudbal.

U knjizi „Fudbal u Srbiji 1896-1918” istoričar našeg sporta Srbislav Č. Todorović je nabrojao da su srpski timovi osnovani najpre na Korzici (Bastija i Ajačio u martu 1916), a zatim u Buzareji (u Alžiru, tadašnja francuska kolonija), Virivilu, Vorelu (kod Grenobla), Izesu (Pirineji), Banjor d` Bigoru (kod Izesa), Nici (glavno stecište naših maturanata), Eks an Provansu, Gajaku, Nimu, Tuluzu, Bolijeu (kad je prebačena Srpska gimnazija iz Nice), Aženu (između Tuluza i Bordoa), Park Sen Moru (predgrađe Pariza), Sidi Belabosu, Bordou (studentski tim Jugoslavija).

Neki su pojačali i francuske klubove. Najviše se pročuo Jovan Ružić (prvi Srbin reprezentativac Jugoslavije), koji je sa ASF osvojio prvenstvo Pariza 1918, a u finalnoj utakmici je dao dva gola i zbog jakog udarca dobio nadimak Topovsko đule.

Todorović navodi da je naših fudbalera bilo i u drugim pariskim klubovima, a i u Lionu, Kaenu, Monte Karlu, Nici...

Najveći uspeh od naših timova postigao je Soko, koji je u Rimu radio pri klubu Roma (nema veze s ovim današnjim), pa je svom imenu dodao pro Roma. Na turniru ekipa iz savezničkih zemalja u martu 1918. osvojio je prvo mesto.

O našim fudbalerima u Velikoj Britaniji podrobno su napisali Dejan Zec, Filip Baljkas i Miloš Paunović u „Sport pamti. Srpsko-britanski sportski kontakti u vreme Prvog svetskog rata”.

Fudbal su naši igrali i u Grčkoj. Već od oporavka na Krfu, pa do Solunskog fronta. Vesti o njihovim susretima s grčkim i savezničkim ekipama nalazile su mesto u ondašnjoj našoj štampi, koja je izlazila u Grčkoj. Svaki uspeh loptača dokazivao je životnu snagu srpskog naroda, koji je izdržao pravu Golgotu.

Ali igralo se i u okupiranoj Srbiji, što je retko spominjano. Todorović navodi: „Kad je okupator promenio taktiku i umesto sile počeo da upotrebljava kulturnija sredstva da donekle ublaži neprijateljsko raspoloženje našeg stanovništva, krajem 1916. Odobrio je odigravanje fudbalskih utakmica u Srbiji.”

On navodi da je najjači klub u prestonici bio Beograd, jer su se u njemu okupili igrači iz klubova, koji su prestali da postoje pošto je veliki broj njihovih članova s vojskom napustio zemlju pred okupatorom.

„Beograd je sa austrijskim vojnim odigrao nekoliko utakmica i sve rešio u svoju korist. Na jednoj utakmici bio je i guverner Srbije, koji je na kraju prvog poluvremena napustio igru, jer su Beograđani već vodili sa 2:0, a konačan rezultat je bio 5:1 u našu korist”, ističe Todorović. „Poslednju utakmicu protiv austrijskog vojnog tima Beograd je odigrao na dan proboja Solunskog fronta, 1. septembra 1918. Ovu su dobili Beograđani sa rezultatom 1:0.”

Pored Beograda Todorović kao jače timove navodi Slogu (kod Električne centrale), Suz i Konkordiju (na Varoš-kapiji).

Ali, igralo se i u ostalim našim gradovima. Todorović navodi:

„U unutrašnjosti najbolji je bio klub Kragujevac. U susretima s Beogradom i austrijskim vojnim timovima Kragujevčani su uvek bili bolji. Ostali poznatiji klubovi u unutrašnjosti bili su: Srpski mač (Valjevo), Obilić (Kruševac), Javor (Ivanjica), Obrenovac, Takovo (Gornji Milanovac), Jasenica (Smederevska Palanka), Nova Srbija (Kragujevac)”...

O fudbalu je davao vesti i okupatorski list „Beogradske novine”, koji je izlazio na hrvatskom (prvi list na latinici u Srbiji), nemačkom i mađarskom jeziku.

U prelomnom mesecu za ishod rata u njima je, na primer, pod naslovom „Lopatači!” objavljeno 1. septembra 1918:

„Svi oni loptači (igrači „futbala”) u Beogradu, koji do sada još nisu imali prilike da igraju, a žele i dalje da se bave tim svojim sportom, neka se izvole javiti upravniku kancelarije središta za iskorišćavanje žetve (Enrte-Ververtangs-Zentrale) u zgradi hotela „Bristol” I. sprat.”

A 24. septembra 1918. su obavestile zainteresovane vešću „Sportijske vježbe”:

„Od sad će svakog utornika i petka poslije podne biti nogometne („futbalske”) vježbe na igralištu pored rezervne bolnice „Brčko”.”

To je u blizini sadašnjeg Starog Difa. U tim novinama ima i vesti o fudbalu u unutrašnjosti. Evo jedne dok je srpske vojska hitala da oslobodi otadžbinu. U „Vijestima iz unutrašnjosti” dale su „Beogradske novine” 21. septembra 1918. pod naslovom „Nogometna loptačka utakmica u Gornjem Milanovcu” ovu informaciju:

„Tu skoro bila je u Gornjem Milanovcu nogometna loptačka utakmica, na kojoj su konkurisali, s jedne strane kruševački studenti, a s druge strane milanovačka vojna momčad i tamošnja studentska momčad. Sport je bio izvrstan i ispao je prvog dana u korist milanovačke momčadi sa 2:0. Drugog dana bili su kruševački gosti  nešto življi, te su mogli da odluče igru u svoju korist sa 1:0. Čist prihod od te zabave uputiće se fondu udovica i siročadi.”

Razume se, prihod nije bio namenjen udovicama i siročadi naših vojnika. Kad je došlo oslobođenje ti klubovi su se rasturili, a obnovljeni su predratni. Ali, fudbaleri, koji su igrali bilo u inostranstvu, bilo u porobljenoj otadžbini, nastavili su da se bave svojim omiljenim sportom, koji je i tamo i ovde imao svoj značaj.