Oluja – druga strana medalje, bez argumenata

Tekst Radisava Ristića, „Druga strana medalje”, objavljen u rubrici „Pogledi”, 6. septembra 2021. godine, gotovo je identičan tekstu objavljenom u istoj rubrici, u ovom listu pod naslovom  Naličje „Oluje”  od 13. avgusta 2018. godine. Moj osvrt na tekst pod naslovom „Naličje oluje” bez argumenata, objavljen je u „Politici” od 17. avgusta 2018. godine. Radisav Ristić je odgovorio tekstom „Atak na činjenice”,  a moj tekst „Oluja – izgubljeni u prostoru i vremenu”, nije objavljen.

Moji osnovni argumenti o tekstu Radisava Ristića zasnovani su na tvrdnjama  autora da je, u svojstvu načelnika službe za informisanje o OS, neposredno pre „Oluje” boravio u Kninu, Gornjem i Donjem Lapcu, Gračacu, Srbu, Korenici, Plitvicama, Buniću i Ljubovu i više drugih mesta u Lici, Kordunu, a kasnije i u delu RSK u Baranji.

Međutim, činjenica je da je autor boravio na ovim prostorima pred kraj 1991. godine, u vreme postojanja SFRJ i OS SFRJ (JNA i TO), kao pukovnik JNA i načelnik Odseka za informisanje u Upravi za informisanje OS SFRJ, da nije bio šef službe za informisanje OS, jer su u hijerarhiji iznad njega bili načelnik odeljenja, zamenik načelnika uprave, načelnik uprave, a jedno vreme i portparol JNA i da je gospodin Radisav Ristić penzionisan 22. decembra 1991. godine. U Kninu je verovatno bio u Komandi 9. korpusa JNA, a ne Sedmog severnodalmatinskog korpusa Srpske vojske Krajine (SVK).

Prema tome, gospodin Ristić nije bio na pomenutim prostorima neposredno pre „Oluje”, što bi trebalo da bude u junu, julu ili početkom avgusta 1995. godine.

Autor prenebregava činjenicu da je u tom četvorogodišnjem periodu vođen iscrpljujući građanski rat, da je JNA predislocirana iz Republike Hrvatske i sa prostora Republike Srpske Krajine, a da su samo sticajem okolnosti, zbog zatvaranja Posavskog koridora u Bosni i Hercegovini  prema  Jugoslaviji i Srbiji, ostala oruđa i oružja na prostoru Srpske Krajine. Usvojen je Vensov plan (Rezolucija Saveta bezbednosti UN br. 743 od 21. februara 1992. godine) Srpska Krajina je demilitarizovana, ljudstvo demobilisano, a oružje je stavljeno pod kontrolu Mirovnih snaga UN (Unprofor). Krajina je praktično razoružana. Tek nakon hrvatske agresije na prostor RSK (Ravni Kotari, Maslenica, aerodrom Zemunik i Brana HE „Peruča” od 22. januara 1993. godine) preuzeto je oružje iz magacina i otpočelo se sa formiranjem Srpske vojske Krajine. Kao što je poznato, stvaranje vojske je dug proces, ali to ovde nije tema. Istina je da gospodin Radisav Ristić nikad nije bio u nekoj komandi i jedinici Srpske vojske Krajine.

Mislim da su sve navedene činjenice, tada već penzioneru Radisavu Ristiću, naprosto promakle. On svoje mišljenje iznosi kao iskustvo i konačan  stav. Bila je  prilika da svoja zapažanja podeli kroz tekstove u listovima „Vojska” ili „Vojska Krajine”, a ne da se poziva na neke nevidljive službene beležnice. Njegove tvrdnje kako se tenk i druga borbena vozila mogu neutralisati sa flašom benzina su najblaže rečeno besmislene. Hrvatska je, uprkos zabrani naoružavanja nabavila značajna borbena sredstva velikog dometa kojima je sa teritorije Bosne i Hercegovine – masiva Dinare i prevoja Derala na komunikaciji Bosansko Grahovo – Knin gađala ciljeve na prostoru Republike Srpske Krajine, pa i Kninu. Ristić govori o događajima iz avgusta 1995. godine, kada je Srpska Krajina bila u poluokruženju, pa i većim delom u okruženju Hrvatske vojske (Republika Hrvatska), Hrvatskog vijeća obrane (Muslimansko-hrvatska federacija BiH) i Petog korpusa armije BiH. Na zapadne delove Srpske Krajine – Severna Dalmacija, Lika, Kordun i Banija, agresiju su izvršile snage ekvivalentne broju Srba na tom području. Na oko 36.000 vojnika Srpske vojske Krajine napadalo je oko 200.000  hrvatskih vojnika i oko 27.000 njihovih saveznika.

Srpska Krajina nije imala saveznika, a pomoć nisu pružile ni SR Jugoslavija (Vojska Jugoslavije) ni Republika Srpska (Vojska Republike Srpske), a postojali su planovi za takvo angažovanje. Iz nepoznatih razlog nije omogućeno ni angažovanje 11. vukovarskog korpusa Srpske vojske Krajine, najveće i najjače jedinice SVK. Kao što je poznato, dejstvo avijacije SVK sprečavao je NATO, čije su jedinice tokom 1994. gađale aerodrom SVK na Udbini. Pogoršanje odbrambenih pozicija SVK nastalo je nakon povlačenja jedinica Vojske Republike Srpske i pada zapadnobosanskih srpskih opština (Kupres, Glamoč, Bosansko Grahovo i Drvar, u julu 1995. godine).

Strategijski položaj Republike Srpske Krajine bio je nepovoljan za odbranu i bio je gotovo nemoguć bez pomoći saveznika. Dovoljno je pogledati kartu Hrvatske, unutar koje je zaštićeno područje UN (UNPA zone, odnosno Republika Srpska Krajina) da se vidi stvarni položaj RSK.

Potpuna je izmišljotina Radisava Ristića da su političari i vojska (SVK) ostavili nezaštićeni narod na milost i nemilost hrvatskih snaga. Ovo bi trebalo da znači kako su borci SVK ostavili svoju decu, majke, očeve i žene, što je čista insinuacija i nepoznavanje stanja. Upravo, jedinice SVK su štitile evakuaciju stanovništva. Evakuacija stanovništva otpočela je pojedinačno, samoinicijativno i spontano neposredno nakon početka hrvatske agresije od jutarnjih časova 4. avgusta 1995. godine. Odluka Vrhovnog saveta odbrane RSK o evakuaciji civilnog stanovništva iz Severne Dalmacije (Benkovac, Obrovac, Knin i Drniš) i opštine Gračac u Lici, saopštena u 18.00 časova, samo je unela neki red u tu evakuaciju. Spontano je otpočela evakuacija stanovništva i iz delova Like i Banije, a kasnije je došlo i do neplanirane evakuacije vojske. Zapravo, u RSK nije bilo stroge podele između vojske i stanovništva. Istovremeno, jedinice 21. kordunaškog korpusa su nastavile borbu, ali su na kraju zajedno sa stanovništvom opkoljene u Topuskom, gde je potpisan sporazum sa Hrvatskom vojskom, uz posredovanje Mirovnih snaga i jedinice ovog korpusa su zajedno sa stanovništvom propuštene na teritoriju SR Jugoslavije.

Prema dostupnim pokazateljima na teritoriji je ostao manji broj civila. Nažalost,  iz te grupe ubijene su 1.872 osobe. To su pretežno starija lica, a mnogi su ostali jer su smatrali da će biti bezbedni, posebno nakon poziva dr Franje Tuđmana, predsednika Hrvatske, koji je upućivao pozive civilima da slobodno ostanu kod svojih kuća. Ne može se osporavati ni činjenica da je bilo lica koja su ostala neobaveštena, ali ih je bilo u malom broju.

Bez obzira što gospodin Ristić ističe odgovornost hrvatske strane zbog učinjenog, njegovo izjednačavanje odgovornosti političara i vojske RSK zbog navodnog nečinjenja, što nije istina, izjednačava odgovornost agresora (Hrvatske) i žrtve (Srpske Krajine).

Zbog toga, dalja polemika sa gospodinom Ristićem, namerno ili nenamerno skreće pažnju sa glavnog krivca, a to je hrvatski secesionizam, hrvatska politika prema Srbima radi stvaranja etnički čiste, samo države Hrvata, hrvatsko rukovodstvo i hrvatske vojne i policijske formacije, uz svrstavanje nekih zapadnih zemalja i NATO na hrvatsku stranu i neuspeh Mirovne misije UN (Unprofora).

Uz sve navedeno treba imati u vidu da je pojam „Oluja” višeznačan. „Oluja” je kodni naziv za hrvatsku agresiju od 4. avgusta 1995, agresiju na zaštićeno područje UN (UNPA zone); progon srpskog stanovništva; ubistva dela preostalog stanovništva; uništavanje celokupne pokretne i nepokretne imovine. „Oluja” je proces koji i dalje traje.

Nekadašnji pomoćnik komandanta SVK za informisanje, pravne poslove, verska pitanja i odnose sa međunarodnim organizacijama