Život počeo na draguljima

Ako je alem-kamen najbolji prijatelj svake žene, važi li to i za našu planetu koja je istog roda?

Jednu od najzapretanijih tajni – kako se na Zemlji začeo život – naučnici su odgonetnuli pažljivim ispitivanjem (i posmatranjem) dragulja. Na dragom kamenju milijardama godina ranije vladali su povoljni uslovi za otpočinjanje hemijskih zbivanja (reakcija) koja su prethodila pojavi prvih mikroorganizama. Takvu tvrdnju nedavno su objavili istraživači iz Nemačke, Andrej Zomer, Dan Žu i Hans-Jerg Feht sa Univerziteta u Ulmu, u časopisu Američkog hemijskog društva.

Učeni ljudi godinama raspredaju da li su se najstariji oblici žive tvari zakuvali u pradavnoj supi prvobitnih hemijskih sastojaka, ali niko pouzdano ne zna kako su najprostije aminokiseline – nazivane „ciglicama života” – spojile i objedinile u složene polimere koji su poslužili kao temelj potonjeg stvaranja.

Molekuli na površini

Dijamanti predstvljaju kristalni oblik ugljenika koji prethodi najstarijem znanom životu na Zemlji. U brojnim laboratorijskim proverama, osmišljenim da potkrepe proučavanje koje traje duže od tri desetleća, uočeno je da je prirodno drago kamenje, izlagano delovanju vodonika, obrazovalo kristalne slojeve vode na svojoj površini. Ujedno je izmerena električna provodljivost koja je, prema pretpostavkama, odigrala ključu ulogu u pokretanju (i ubrzavanju) hemijskih reakcija neophodnih za prvo životodavno začeće.

Kada su se najednostavniji molekuli uhvatili za površinu dijamanata obavijenih vodonikom u atmosferi rane Zemlje, pre nekoliko milijardi godina, docnija geohemijska zbivanja bila su dovoljna da uobliče složenije organske molekule koji su, po svemu sudeći, urodili živom tvari.

Drugi pogled, nazvan panspermija, podučava da su prvotne životne klice na našu planetu dospele iz kosmosa u vidu mikroorganizama skrivenih u malim meteorima ili ogromnim kometama.

Najnovije izučavanje ne opredeljuje konačno kako je život otpočeo, jedino pruža podršku jednom od mogućih puteva. Dijamanti pod uticajem vodonika uznapredovali su u najbolju podlogu za nastanak živih organizama, smatraju trojica istraživača iz Nemačke.

A kako se obrazuje drago kamenje?

Utonuće okeanske kore

Uobičajeni dijamanti nastali su na velikim dubinama u Zemljinoj nutrini podvrgavanjem ugljenika jakoj toploti i visokom pritisku. Zahvaljujući nizu vulkanskih riganja u razdoblju od pre milijardu do sto miliona godina dospeli su bliže površini, odakle se danas lakše iskopavaju. Kudikamo drevniji karbonado (oko 3,8 milijardi godina) nađen je u Brazilu i Centralnoafričkoj republici.

Američki istraživači su ga ozračili u sinhrotronu Nacionalne laboratorije Brukheven i otkrili su malene iznose drugih hemijskih elemenata, pored ostalih vodonika, čije poreklo ukazuje na međuzvezdana prostranstva. Veruje se da se oblikovao u rasprsnućima (eksplozija) supernova, iz kojih su proistekli krupniji asteroidi zasuvši Zemlju pre, otprilike, dve milijarde i 300 miliona godina.

Ali to nije jedina zagonetka koju su naučnici rastumačili zagledajući nebrušene dragulje iz brazilske oblasti Žuina. Istraživačka družina sa Univerziteta Bristol i iz Darsberi laboratorije (Velika Britanija) ovih dana je objasnila u uglednom časopisu „Nejčer” kako se okeanska kora podvukla duboko izbacujući na površinu vulkanske stene. Tanka očvrsla pokorica neprestano se zanavlja magmom iz Zemljinog omotača izbijajući na podmorskim grebenima (rasedi).

Seizmički snimci ukazuju da okeanska kora utone, čak, 3.000 kilometra ispod površine ostajući tako zakopana milijardama godina. Kako se to dešavalo?

Pomenuto drago kamenje je u sinhrotronu ozračeno snažnim snopom iks-zraka (debeo kao pola vlasi ljudske kose) da bi se razotkrilo kako na velikim dubinama nastaje mineral perovskit, što se, inače,ne događa u slojevima bližim površini. I zaključeno je da se obrazuje na dubini od 700 kilometara.

Dragulji su, prema tome, i prijatelji života.