Između dva Vojislava

Sukob u SRS-u u trenutku kad je lider partije Šešelj lišen faktičke mogućnosti da vodi stranku i zastupa njene stavove u javnosti razlikuje radikalsku unutarpartijsku svađu od sličnih političkih sporenja u drugim strankama.

Premda vladajuća radikalska unutarstranačka grupacija interpretira ovaj sukob kao Šešeljev trijumf, jasno je da su promena stila političke komunikacije, stečena popularnost i kontinuitet dobrih rezultata na predsedničkim i gradskim izborima u Beogradu razlozi koji mogu (kako to ankete pokazuju) objasniti primat Nikolića i Vučića nad SRS-om. Upravo ova činjenica najviše može da zabrine Šešelja i njegovu partiju. Nikolić i Vučić su višestruko medijski i politički verziraniji i popularniji u biračkom telu od Šešeljevih lojalista u zemlji. Ako se ovome pridoda i naklonost političke konkurencije radikala stvaranju Nikolićeve partije, onda je jasno da Srpska napredna stranka može značajno umanjiti rejting i političku moć SRS-a.

Ipak, nesumnjiv politički potencijal SNS-a da dovede u pitanje popularnost radikala ne garantuje da će ova stranka lako doći u poziciju da političku scenu u Srbiji učini bipolarnom. SNS će, naime, morati da se izbori s pitanjem vlastitog političko-ideološkog identiteta na desnici i političkoj sceni uopšte. Razlike u odnosu na SRS više su u domenu političke taktike i medijske prezentacije, dok po sadržini njihov program nije naročito evoluirao. Sličan političko-ideološki profil SRS-u i SNS-u imaju i Koštuničin DSS i Ilićeva Nova Srbija, pa se osnovano postavlja pitanje kako će naprednjaci istaći svoju političko-ideološku različitost, mimo personalnih razlika.

Praktikovanje politike sa visokim ambicijama, što je naum SNS-a, zahteva organizacionu strukturu, uporište u medijima i nemale finansije. Sve pobrojano nije nužno nedostižno, ali može u bitnijoj meri učiniti neizvesnim ostvarenje visoko postavljenih ambicija, posebno u aktuelnim okolnostima, kada ni vlasti, ni ekonomskoj eliti, ni međunarodnoj zajednici, nije naročito stalo do politike SNS-a koja bi, sudeći po izjavama njegovih lidera, trebalo da liči na srednji put između Koštuničine salonske desnice i njenog razbarušenog populističkog blizanca, oličenog u SRS-u.

Mimo euforične priče o snazi SNS-a i nauma da se politička scena učini bipolarnom, jasno je da vođe naprednjaka znaju da ih očekuje iscrpljujuća borba za „mesto pod suncem“ na političkom tržištu u Srbiji. Kao i kod svake stranke u nastajanju, postoji vidljiva oscilacija između verbalno ispoljenog entuzijazma za „novi politički početak“ i saznanja o oporim činjenicama političko-socijalnog života, unutar koga će stranka voditi političku borbu.

Sukob u SRS-u, čiji se zvanični kraj očekuje održavanjem osnivačke skupštine Srpske napredne stranke 21. oktobra, imaće značajne učinke na odnose snaga na političkoj sceni.

Vlast će biti osnažena činjenicom da se opozicija bavi sobom, uz propratne sukobe u javnosti koji iritiraju njene pristalice i tupe oštricu kritike u Skupštini i šire. Istovremeno, desni pol političkog spektra brojčano će biti povećan i opterećen personalnopolitičkim i medijskim sukobima političara slične ili gotovo identične orijentacije. Posledica ovoga su umanjene šanse za uspostavljanje saradnje i zajedničkog akcionog plana opozicije. Takođe, ideološkopolitička konfuzija, nastala postojanjem velikog broja partija koje šalju istu poruku biračkom telu, kod birača stvara teškoće u političkom opredeljivanju.

Ne treba posebno isticati da postojanje slabe opozicije u zemlji krhke liberalno-demokratske tradicije i prakse ne vodi ka napretku demokratskog političkog procesa. Ipak, ako se ispuni obećanje lidera SNS-a, o uspostavljanju pristojnije i tolerantnije komunikacije sa ostalim strankama, moglo bi doći do pacifikacije postojećih ideološkopolitičkih sukoba između evroreformskog i nacionalnog bloka na političkoj sceni Srbije. Umirivanje često uzavrelih političkih strasti u postojećim političkim okolnostima odgovara težini problema sa kojima se dugo suočavaju naše društvo i država.

Upravo težina problema koji u kontinuitetu opterećuju Srbiju navodi naše političare svih orijentacija na razum i odgovornost, uz pretpostavljeni minimum zajedništva. Apel za mirnije tonove u političkoj komunikaciji mogao bi da bude novi kvalitet naše stranačke scene, a verovatno i budući politički plus za njene protagoniste.

politički analitičar