Kakva budućnost čeka srpsko selo

Prema najnovijem popisu u Srbiji postoji 4.712 naseljenih mesta, od kojih u 475 nema nijednog deteta, u 55 nijedne žene, a u 545 nijedne žene u fertilnom periodu između 15. i 34. godine. Do polovine 21. veka preti potpuni nestanak čak 3.193 sela.

Svoju egzistenciju na selu žitelji ostvaruju uglavnom bavljenjem poljoprivrednom proizvodnjom. Da bi se neko bavio poljoprivredom mora da poseduje poljoprivredno zemljište i osnovne mašine – traktor, plug, špartač, prskalicu, grabulje... S obzirom na cenu poljoprivrednog zemljišta i mašina, teško da bi neko odlučio da se bavi poljoprivredom bez prethodno obezbeđenih minimalnih uslova.

Znači da je osnovni zadatak kreatora politike da pokuša da zadrži na selu one koji tamo žive i da sačuva bar deo sela kojima, po predviđanju demografa, preti sumorna budućnost.

Prema popisu poljoprivrede, u Republici Srbiji ima 506.385 registrovanih poljoprivrednih gazdinstava, koja u proseku poseduju 6,4 hektara obradivog zemljišta. Prosečna starost nosioca poljoprivrednog gazdinstva je 60 godina, a tek svaki jedanaesti mlađi je od 40 godina.

S prosečnom površinom poljoprivrednog zemljišta poljoprivredno gazdinstvo nije ekonomski održivo, tako da Ministarstvo poljoprivrede treba da promeni pravilnik o izdavanju poljoprivrednog zemljišta u državnoj svojini kako bi bar deo sela izbegao sumornu budućnost koju predviđaju demografi.

U državnoj svojini je 396.869 hektara, od kojih je obradivo oko 285.000. Prema sadašnjem pravilniku, državno zemljište se prvo izdaje po pravu prečeg zakupa i ustupanja bez naknade, a ostatak (za koji nema potpuno tačnih podataka, ali je sigurno veći od 200.000) putem licitacije u dva kruga. U prvom krugu nije ograničena površina zemljišta po licitantu pa zato treba izmeniti pravilnik u tački 23 stav jedan, koji se briše i glasi: u prvom krugu maksimalna površina po jednom licitantu je 20 hektara, da bi i mali i mladi poljoprivrednici imali šansu da učestvuju pored pravnih lica (privatizovanih poljoprivrednih dobara i kombinata) i lokalnih agrotajkuna. U tački 23 dodaje se stav 4 – poljoprivredno zemljište za ratarske kulture izdaje se maksimalno na pet godina.

U najnovijim licitacijama zemljište je izdavano na 15, a u nekim slučajevima i na 30 godina, što potpuno obesmišljava buduće gazdovanje poljoprivrednim zemljištem u državnoj svojini i u današnjim politikama, npr. pravo prečeg zakupa, kao i šanse da neki budući mladi poljoprivrednik učestvuje u licitaciji.

Ovo rešenje državu ništa ne košta, a bilo je na snazi do 2014. godine.

Poljoprivredno zemljište u državnoj svojini je vlasništvo svih građana Republike Srbije i njenim gazdovanjem treba da se ostvaruje javni i državni interes, a to je sigurno opstanak što više sela, a ne pretvaranje u traktorske stanice.

Dušan Jokić,
mali poljoprivredni proizvođač, Stari Lec, opština Plandište, Južni Banat