Decenija od smrti arhitekte dr Mihaila Mike Čanka

Prvog decembra pre deset godina napustio nas je arhitekta dr Mihailo Mika Čanak (1932–2014), značajni predstavnik Beogradske škole stanovanja u drugoj polovini 20. veka. Otišao je skromno i dostojanstveno, kao što je i sâm bio. Skromno se obeležava i desetogodišnjica – kratkim tekstom u ovoj rubrici. A lik i delo arhitekte Čanka zaslužuju više pažnje uže stručne i šire profane javnosti.

U istoriografiji srpske arhitekture Čanak će zasigurno ostati upamćen kao jedan od malobrojnih srpskih arhitekata koji su uspeli da pomire „rogove u vreći” (kako je voleo da govori, prim. aut.) i da ostvare sveto trojstvo praktičnog, naučnoistraživačkog i pedagoškog rada u arhitektonskom stvaralaštvu, sintetisano u jednoj ličnosti vrsnog arhitekte-projektanta, promućurnog arhitekte-naučnika i posvećenog arhitekte-učitelja.

Iza sebe je ostavio desetine hiljada stanova širom Srbije i nekadašnje Jugoslavije. Čankovi stanovi nalaze se u mnogim beogradskim (novobeogradski blokovi 21, 29, 45 i 70, te Kneževac–Kijevo na Čukarici) i novosadskim stambenim naseljima (Liman 1 i 2, te Blok 2 kod Železničke stanice). Pored Beograda i Novog Sada, najvećih arhitektonskih središta u Srbiji, vredno je pomenuti i njegove višeporodične stambene objekte u Loznici i Tuzli.

Redovnu projektantsku praksu potkrepljivao je kontinuiranim naučnoistraživačkim radom u matičnoj projektantskoj kući, Institutu za ispitivanje materijala Srbije (1957–1986), u okviru specijalizovane jedinice, Centra za stanovanje IMS (1970–1986). Ostavio je na desetine opsežnih i iscrpnih multidisciplinarnih habitoloških studija. Ovaj vredan i dragocen materijal predstavlja važno svedočanstvo naše posleratne stanogradnje, pogotovo u trenutku kad se značaj upotrebne vrednosti stambenog prostora urušava sve slabijim i lošijim projektantskim rešenjima, nemušto branjenim tržišnom logikom i investitorskim nametom.

U poslednje tri decenije života posvetio je veliku ljubav i pažnju budućim arhitektonskim naraštajima. Mala Čika Mikina pripremna škola za studije arhitekture (1983–2014) postala je vremenom važan i nezaobilazan činilac vaninstitucionalnog obrazovanja maturanata Arhitektonske tehničke škole i gimnazija, budućih studenata arhitekture i arhitektonskih stvaralaca. Iza sebe je ostavio veliku nematerijalnu zaostavštinu, ovaploćenu u vrednom i dragocenom ljudskom resursu – sada aktivnim arhitektima mlađe i srednje generacije (rođenim u periodu od 1965. do 1996. godine). Upravo je na nama, čikamikancima (kako je odmila nazivao svoje đake, prim. aut.), velika odgovornost da usmerimo dalji pravac razvoja savremene srpske arhitekture u 21. veku.

Dr Goran V. Anđelković,
univ. dipl. inž. arh.