Novi život starih topova

Kragujevac – Dva prva topa izlivena u kragujevačkoj Topolivnici postavljena su ispred Muzeja „Stara livnica” nakon što je završena njihova reparacija. Topovi su teški pet tona, a reparaciju su obavili stručnjaci Vojnog muzeja u Beogradu, u saradnji sa kolegama iz kragujevačke fabrike „Zastava oružje”.

Topovi su izliveni u drugoj polovini 19. veka, a njihova reparacija je obavljena uz saglasnost Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, koji brine o čitavom kompleksu Vojnotehničkog zavoda u Kragujevcu, poznatijeg kao „Knežev arsenal”.

Topolivnica u Kragujevcu zvanično je počela s radom 1853. godine, a stari topovi, osim novog ruha, dobili su i adekvatne drvene lafete koji su verni originalima izloženim na Kalemegdanskoj tvrđavi u Beogradu.

Topovi su ranije stajali ispred stare Čaurnice, jednog od mnogobrojnih zapuštenih objekata u okviru Vojnotehničkog zavoda, čiji je kompleks 2016. godine, odlukom vlade, proglašen za kulturno dobro od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju.

Zbog kompleksnosti radova, reparacija starih i oštećenih topova trajale je godinu dana.

„Uz saglasnost Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, koja nam je dostavljena osmog decembra 2023. godine, pristupili smo realizaciji ovog poduhvata. Po uzoru na topove ispred Vojnog muzeja na Kalemegdanu, napravljeni su drveni lafeti koji se oslanjaju na metalnu konstrukciju. Sami topovi su očišćeni i zaštićeni u fabričkom krugu, a podloge za postavljanje topova uradio je tim iskusnih inženjera, vodeći računa da se ne naruši ambijentalna celina Vojnotehničkog zavoda, to jest prostora ispred Muzeja ’Stara livnica’”, navodi se u saopštenju preduzeća „Zastava oružje”, koje je 2023. obeležilo 170 godina rada.

Reparaciju topova „Zastava oružje” je platila sopstvenim sredstvima, čime je, kako se navodi u saopštenju, dala doprinos očuvanju prostorne kulturnoistorijske celine Vojnotehničkog zavoda, prve fabrike oružja na Balkanu na čijim su temeljima kraljevske dinastije Karađorđevića i Obrenovića gradile i vojnu industriju i samostalnu državu.