Mađarske „zlatne vize” za imućne

Specijalno za „Politiku”

Budimpešta – Prošlo je godinu dana otkad je Mađarska pokrenula program „Zlatna viza”, u okviru kojeg imućnim građanima zemalja izvan EU i EEA nudi dozvolu boravka i bezvizni pristup šengenskom prostoru. Minimalni iznos za korišćenje ove pogodnosti je investiranje 250.000 evra, što je najmanja suma u Evropskoj uniji. Na taj način je strancima sa dubljim džepom iz tzv. trećeg sveta omogućen privremeni boravak, nakon kojeg bez većih problema mogu dobiti i dozvolu stalnog boravka, pa i državljanstvo Mađarske.

Nekoliko evropskih zemalja ima slične programe za privlačenje stranih investitora i ubrizgavanje dodatnog novca u svoje budžete. Najveći iznos koji zainteresovani moraju da ulože u zemlju domaćina je 500.000 evra u Španiji, dok na Kipru on iznosi 300.000 evra.

Kada je o Mađarskoj reč, postoje tri opcije za one koji imaju dovoljno novca da konkurišu za učešće u programu. Jedna mogućnost je investiranje najmanje 250.000 evra u fondove nekretnina, s tim što je reč isključivo o onim fondovima koje je odredila Kancelarija za zaštitu Ustava. Kako je zvanično saopšteno, na ovaj način mađarska vlada želi da podstakne sektor stambene izgradnje. Prema nedeljniku HVG trenutno su aktuelna samo dva fonda: „Gránit Asset Management” i „Sprint Asset”.

Druga opcija je kupovina nekretnine u vrednosti od najmanje pola miliona evra, a treća doniranje najmanje milion evra mađarskoj visokoškolskoj ustanovi kojom upravlja fond od javnog interesa. Kao što smo nedavno pisali, formiranje i sastav ovih tela na univerzitetima je za Evropsku uniju problematičan, što je bio razlog za isključivanje studenata tih visokoškolskih ustanova iz međunarodnog programa razmene „Erazmus”.

Put do mađarskog pasoša za bogate strance traje osam godina. Nakon tog perioda stiču pravo da polažu ispit iz mađarskog jezika, istorije i državnog uređenja, koji je jedan od ključnih uslova za upisivanje u knjigu državljana. Privremena dozvola boravka važi deset godina, ali se po isteku tog perioda može produžiti na dodatnih deset, ukoliko osoba ne želi da konkuriše za državljanstvo. Oni koji u prve tri godine u zemlji borave najmanje 183 dana godišnje stiču pravo na doživotnu dozvolu boravka.

Na internet stranici specijalizovanoj za ovu vrstu useljenja u Mađarsku kaže se da nosioci dozvole za privremeni boravak, zajedno sa svojim porodicama, mogu putovati bez vize unutar šengenskog prostora i živeti u Mađarskoj, „jednoj od najbezbednijih zemalja u Evropi, sa niskim troškovima života i pristupačnim cenama nekretnina, u poređenju sa zapadnom Evropom”. Mogu da otvore bankovne račune i depozite u EU, da rade ili posluju u bilo kojoj od zemalja članica i imaju pristup obrazovnom i zdravstvenom sistemu. Kao posebna pogodnost navodi se to što je porez na dobit preduzeća devet odsto, a na dohodak građana 15 odsto, što je niže nego u mnogim zemljama EU.

Pomoć investitorima za snalaženje u ovom procesu nudi nekoliko firmi koje sprovode prethodnu investitorsku proveru kako bi smanjile rizik od odbijanja kandidata. Međutim, takve usluge povećavaju troškove. Na primer, visina administrativne takse se kreće između 60.000 i 90.000 evra, u zavisnosti od kompanije i broja članova porodice potencijalnog useljenika.

Kako se navodi, zainteresovani najpre dobija šestomesečnu vizu za posetioca koja mu omogućava da putuje u Mađarsku radi realizacije svoje investicije, kupi ili iznajmi nekretnine, registruje se na određenoj adresi i podnese zahtev za privremenu dozvolu boravka. Nakon podnošenja zahteva, ima rok od tri meseca da završi svoj investicioni poduhvat, a vlasti će, kako obećavaju, obraditi njegov zahtev u roku od 21 do 30 dana, uz dodatnih sedam dana za pripremu izdavanja vaše dozvole boravka.

Prema zvaničnim podacima, u proteklih godinu dana je zahtev za „zlatnu vizu podnelo oko dve stotine kandidata iz Kine, Vijetnama, Južnoafričke Republike, Indije, Turske i još nekoliko azijskih zemalja.

U međuvremenu je mađarski parlament izglasao zakon prema kojem su lokalne samouprave ovlašćene da odlučuju o tome ko će moći da kupi nekretninu na njihovoj teritoriji. Ukoliko procene da je došlo do prenaseljenosti na određenom području, opštine će moći da uskrate interesentima pravo da dođu do kuće ili stana na destinaciji na kojoj žele da žive ili investiraju. To se posebno odnosi na lokacije koje su do sada važile kao posebno atraktivne za imućne strance, kao što su centralni deo Budimpešte ili obale jezera Balaton. Prema oceni vlade, na tim područjima je zbog povećane tražnje došlo do velikog skoka cena kuća i stanova, što ih je učinilo teško dostupnim za građane Mađarske.